Kısaca
- ABD son on yılda filosuna yalnızca bir yeni nükleer santral ekledi.
- ABD'nin nükleer yakıt için kullandığı ham uranyumun %93'ü yabancı piyasalardan geliyor.
- National Interest'e göre Batı'nın yıllık uranyum hammaddesi ihtiyacı yaklaşık 44.000 metrik ton, tam kapasite işleme gücü tahminen 34.000 metrik ton.
- Eunice'teki National Enrichment Facility, genişlemesinin takvimin önünde ve bütçe dahilinde ilerlediğini açıkladı.
Haley Zaremba'nın OilPrice.com için kaleme aldığı yazı, ABD'nin nükleer enerjiyi yeniden canlandırma hedefinin yakıt tedariki sorunuyla karşılaştığını anlatıyor. Yazıya göre ABD dünyanın en büyük nükleer enerji üretim kapasitesine sahip. Ancak onlarca yıllık yetersiz finansman ve politika desteği, yaşlanan sektör için varoluşsal bir tehdit oluşturuyor.
Sektörün durumu ve talep baskısı
Zaremba'nın aktardığına göre ABD son on yılda filosuna yalnızca bir yeni nükleer santral ekledi. Daha fazla santral ise işletmeden çıkarılmaya yaklaşıyor. Trump yönetimi sektörü eski gücüne kavuşturma konusunda iddialı. Kapasiteyi büyütmek ise bu kapasiteyi besleyecek nükleer yakıtın nereden temin edileceği sorusunu da gündeme getiriyor.
Yazıya göre yarış yalnızca ABD ile sınırlı değil. Zaremba, ülkelerin nükleer kapasite kurmak için yarışmasının nedenleri olarak üç gelişmeyi sayıyor: yapay zekâ patlamasının küresel elektrik arzı üzerindeki eşi görülmemiş baskısı, İran'daki savaşın petrol ve gaz piyasalarındaki oynaklığı sürdürmesi ve karbonsuzlaşma takvimlerinin yaklaşması. Sonuçta kıt zenginleştirilmiş uranyum arzı üzerindeki rekabet hızla arttı.
Tedarik zincirindeki kırılganlıklar
Stanford Energy'nin Ocak ayı raporuna göre ABD nükleer enerjisi, sıkı uranyum arzı, jeopolitik riskler ve yükselen maliyetlerle yakıt tedarik zinciri kırılganlıkları yaşıyor. Rapor, bu durumun hem mevcut reaktörleri hem de gelişmiş reaktör geliştirmeyi tehdit ettiğini belirtiyor.
Zaremba, dünyada büyük ölçekli uranyum dönüştürme (konversiyon) işleten yalnızca beş tesis bulunduğunu yazıyor. Küresel zenginleştirme kapasitesinin yaklaşık yarısını ise Rusya kontrol ediyor. ABD'nin nükleer yakıt için kullandığı ham uranyumun %93'ü yabancı piyasalardan geliyor.
Bu hafta yayımlanan bir National Interest makalesi de Batı'nın işleyebildiğinden fazla dönüştürülmüş uranyuma ihtiyaç duyduğunu belirtiyor. Makale, Rus arzının kesilmesi hâlinde reaktörlerin tek bir Çin tesisine bağımlı kalabileceği uyarısını yapıyor. National Interest'e göre Batı'daki reaktör filosu her yıl yaklaşık 44.000 metrik ton uranyum hammaddesine ihtiyaç duyuyor. ABD, Kanada ve Fransa dahil Batı'nın tedarik hatlarının tam kapasite çalıştığında işleme kabiliyeti ise yalnızca 34.000 metrik ton olarak tahmin ediliyor.
Makaleye göre reaktörler bu açığı geleneksel olarak Rus veya Çinli yakıt üreticileriyle kapattı. Küresel ticaret koridorları daraldıkça ve ilişkiler gerginleştikçe Rus veya Çin nükleer yakıtına aşırı bağımlılık ciddi bir ulusal güvenlik riski oluşturabilir.
Yurt içi kapasitede ilerleme
Zaremba'ya göre ABD liderliği son yıllarda yurt içi uranyum üretimi ve dönüştürme kabiliyetlerini geliştirmede önemli ilerleme kaydetti. Nükleer, hem Trump hem Biden yönetimlerinin desteklediği nadir enerji türlerinden biri olduğu için bundan yararlandı.
New Mexico'nun Eunice kentindeki National Enrichment Facility geçen ay planlanan genişlemesinin takvimin önünde ve bütçe dahilinde ilerlediğini açıkladı. Yazıya göre bu tek tesis şu anda ABD'nin zenginleştirilmiş uranyum talebinin yaklaşık üçte birini karşılayacak miktarda uranyumu dönüştürüyor. Tesis, reaktör talebi arttıkça zenginleştirme çıktısını %50'den fazla artırarak 7 milyon ayırma iş birimine (SWU) çıkarmayı planlıyor.
Enerji Kulisi Haber Merkezi; EPDK, Enerji Bakanlığı, TEİAŞ gibi resmi kurumların duyurularını ve yerli-yabancı sektör kaynaklarını takip eder. Her haber kaynağı belirtilerek ve editör onayından geçerek yayımlanır.

