Kısaca
- Oruç Reis sismik gemisi Pakistan açıklarına doğru yolda
- Milli Enerji 2040 kapsamında günlük ham petrol ihtiyacını yaklaşık 720 bin varile, doğal gaz tüketimini 57 milyar metreküp seviyesinde tutmak hedefleniyor
- Akkuyu'da ilk fiziksel başlatma için hedef aralık ayı, yıl sonundan önce
- TPAO'nun ilgilendiği Bangladeş sahalarının ruhsat ihaleleri Mart 2027'ye ertelendi
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı'nın (TPAO) yurt dışındaki faaliyetlerini genişletmeyi hedeflediklerini söyledi. Bakan, Oruç Reis sismik gemisinin Pakistan açıklarına doğru yolda olduğunu açıkladı. Bayraktar, bu açıklamaları İstanbul Finans Merkezi'ndeki Enerji Piyasaları İşletme AŞ'de uluslararası basın kuruluşları ve yabancı dilde yayın yapan medya temsilcileriyle yaptığı toplantıda yaptı.
Yurt dışı arama ve ortaklıklar
Bayraktar'a göre büyüme stratejisi, birleşme ve satın almalar ya da büyük petrol şirketleriyle kurulacak ortaklıklar yoluyla TPAO'yu yurt dışında daha aktif hale getirmeyi öngörüyor. Uluslararası petrol şirketleriyle çok sayıda işbirliği anlaşması imzalandığını hatırlatan bakan, Somali açıklarında sondaj yapıldığını söyledi. TPAO'nun Doğu Akdeniz ve Karadeniz'de faaliyetlerini artıracağını, Gabar ve Güneydoğu Anadolu'da aramaları sürdüreceğini belirtti. Petrol ve gazda günlük 1,7 milyon varil eş değeri ihtiyacın süreceğini de ekledi.
Libya ile imzalanan deniz yetki alanlarının belirlenmesine ilişkin mutabakat muhtırası, Bayraktar'ın aktardığına göre iki ülkeye de ilave çalışma alanı sağlıyor. Arama faaliyetlerine ise ekonomik gerekçelerle karar veriliyor. Bakan, yakında belki Suriye, Irak veya Lübnan'ın deniz sahalarında da faaliyet gösterebileceklerini söyledi ve gerekçe olarak petrol ve doğal gaza duyulan ihtiyacı gösterdi. Yeni sahalara ilişkin kararlarda ekonomik ve jeolojik koşulların belirleyici olacağını belirtti. Çeşitli ülkelerden yeni teklifler aldıklarını, portföyde çok sayıda proje bulunduğu için ortaklık aradıklarını ifade etti.
Bayraktar, TPAO'nun Bangladeş'te ilgilendiği sahaların ruhsatlandırılmasına ilişkin ihalelerin Mart 2027'ye ertelendiğini, ancak bu sahalara ilginin sürdüğünü söyledi. Cezayir ile işbirliğinin enerjinin yanı sıra madenciliği de kapsadığını, Afrika'da üçüncü ülkelerle ortak projeler geliştirmeyi hedeflediklerini belirtti. Sudanlı yetkililerle madencilik, petrol, doğal gaz ve elektrik üretimi alanlarında görüştüklerini söyleyen bakan, Sudan'ın Türk şirketlerinin önümüzdeki dönemde daha fazla faaliyet göstereceği ülkelerden biri olduğunu ifade etti.
Milli Enerji 2040, nükleer, kömür ve iklim
Bakan, Milli Enerji 2040 vizyonunun önemini vurguladı ve elektrifikasyon odaklı bir dönüşüm hedeflediklerini söyledi. Mevcut politikalarla 2040'ta günlük ham petrol ihtiyacının 1,2 milyon varile çıkması bekleniyor. Bayraktar bu ihtiyacı yaklaşık 720 bin varile düşürmeyi hedeflediklerini belirtti. Mevcut politikalarla 77 milyar metreküpe ulaşması beklenen doğal gaz tüketimini ise 57 milyar metreküp seviyesinde tutmayı amaçlıyorlar.
Vizyon kapsamında öngörülen 500 milyar dolarlık yatırımın yaklaşık 200 milyar dolarlık bölümü kamu enerji ve madencilik şirketleri üzerinden yapılacak. Bayraktar, bu şirketler sukuk veya geleneksel ticari borçlanma yoluyla finansman aradığında hem Körfez'deki hem de Batılı finans kuruluşlarından ciddi ilgi gördüklerini söyledi.
Nükleer enerji yatırımlarının ciddi finansman gerektirdiğini belirten bakan, bunun için Dünya Bankası, IFC, EBRD ve diğer uluslararası finans kuruluşlarının desteğine ihtiyaç olduğunu, bu kuruluşlarla yakın işbirliği içinde çalıştıklarını ifade etti. Sinop ve Trakya'da planlanan nükleer santraller için Kanada'dan AtkinsRealis, Güney Kore'den KEPCO, Çin ve Rusya'dan Rosatom ile görüşme yürütüyorlar. Bayraktar bu şirketlerin nükleer teknolojide kendini kanıtladığını söyledi. Kendileri için en önemli konunun, hangi şirketin veya ülkenin uygun bir finansman paketi sunup projeyi başarıyla hayata geçirebileceği olduğunu belirtti.
KEPCO'nun ABD'de 8 reaktör inşa etme taahhüdü bulunduğunu, Güney Kore'de halihazırda 4-6 reaktörün inşasını yürüttüğünü ve Çekya'da da projesi olduğunu söyleyen bakan, nükleer projelerin ciddi odaklanma ve çok büyük nitelikli insan kaynağı gerektirdiğine dikkat çekti. Kanada ile görüşmelerin iyi gittiğini, arkasında siyasi irade olduğunu anlattı. Projeyi finanse edecek uygun yapıların nasıl kurulacağı, finans kurumlarının ve potansiyel kredi verenlerin nasıl çekileceği konuşuluyor.
Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nde ulusal ve uluslararası kurumların denetiminde yüzlerce test sürüyor. Bayraktar, testlerin tamamı başarıyla sonuçlanınca ilk fiziksel başlatmanın yapılabileceğini söyledi. Hedef, bunu aralık ayında, yıl sonundan önce gerçekleştirmek. Son birkaç gün içinde önemli testlerden biri başarıyla geçildi. Bakan, önümüzdeki haftalarda önce ilk fiziksel başlatmayı, ardından ticari olarak üretilen elektriği şebekeye vermeyi hedeflediklerini söyledi.
Kömürden daha temiz kaynaklara adil geçişin yollarını aradıklarını belirten Bayraktar, doğal gazı bir seçenek olarak gördüklerini, nükleer enerjide büyük potansiyel bulunduğunu söyledi. Kömür madenciliğinde 30 binden fazla kişi çalışıyor; bakan bu nedenle adil bir geçiş sürecine ihtiyaç olduğunu belirtti. Yerli kömürün arz güvenliği açısından önemine işaret etti. Ekonomik koşullar, arz güvenliği ve istihdam nedeniyle geçişin 10 ila 15 yıl sürebileceğini söyledi. Kömürden çıkışın değerlendirilebilmesi için 2040'a kadar 10 GW nükleer kurulu güce ulaşmanın başlıca koşullardan biri olduğunu, bu hedefin 2030'a gelindiğinde daha net görüleceğini ekledi. Milli Eğitim Bakanlığı ve ilgili kurumlarla madencilik çalışanlarına yeni beceriler kazandırmak ve bulundukları bölgelerde istihdamı sürdürmek için çalışıyorlar. Bayraktar, büyük olasılıkla Antalya'da son toplantıların sonuçlarını ve kömür sektöründe adil geçişin nasıl sağlanacağını paylaşacaklarını söyledi.
Bayraktar, Türkiye'nin küresel karbon emisyonlarındaki payının yüzde 1,1 olduğunu belirtti. İklim hedeflerine ulaşmak için büyük ekonomilerin de sorumluluk üstlenmesi gerektiğini söyledi. Türkiye emisyonlarını sıfıra indirse bile küresel ısınmanın süreceğini ifade etti. Antalya'daki COP31'de vermek istediği temel mesaj ise şöyle: Yıllar kritik, kaçırılırsa 2050'de küresel ısınmayı 1,5 santigrat dereceyle sınırlamak imkansız olacak. Bayraktar, sera gazı salımında öne çıkan ABD'nin bu sürecin, en azından siyasi açıdan, içinde olmadığını da kaydetti.
Gaz, boru hatları ve Kıbrıs
Irak ile Suriye arasındaki Kerkük-Banyas Petrol Boru Hattı'nın yeniden devreye alınması ihtimaline ilişkin soruya Bayraktar, hattı tehdit olarak görmediklerini söyledi. Enerji ve madenciliğin barış ve refah için araç olabileceğini, Suriye'nin çok büyük miktarda yatırıma ihtiyacı olduğunu belirtti. Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı'nın hiçbir zaman tam kapasiteyle kullanılamadığını, hattın Basra'ya kadar uzatılmasını uzun yıllardır Irak'a önerdiklerini anlattı. Türkiye güzergahının günlük 1,5 milyon varillik kapasitesinin 2,5 milyon varile çıkarılmasını öneriyorlar. Bayraktar'a göre Suriye güzergahı da 1 ila 1,5 milyon varile çıkabilir. Bakan, ortaklıklara açık olduklarını, alternatif güzergahlardan çekinmediklerini ve herkese yetecek pazar bulunduğunu söyledi. Kendi güzergahlarını maliyet açısından daha rekabetçi, güvenlik ve istikrar açısından daha elverişli bulduğunu ifade etti.
TANAP'ta yüzde 40-45 oranında atıl kapasite bulunduğunu söyleyen bakan, projeyi Azerbaycan ve bp ile geliştirdiklerini hatırlattı. Toplam kapasite 31 milyar metreküp, bu yıl kullanılan miktar ise 16-17 milyar metreküp. İlave gaz taşımak mümkün; ancak Azerbaycan'daki sahalarda üretim düştüğü için önce bu gazın bulunması gerekiyor. Bayraktar bu nedenle Trans-Hazar projesini güçlü biçimde desteklediklerini söyledi. Türkmenistan'dan İran üzerinden takas anlaşmasıyla başlayan gaz akışı ABD ile İran gerilimi nedeniyle durdu. Bakan, önce takas anlaşmasıyla başlayıp ardından bunun Trans-Hazar boru hattına zemin hazırlamasını öngördüklerini belirtti.
Rusya'dan doğal gaz alımı azalırken ABD'den tedarikin artmasını fiyat kaynaklı olarak değerlendiren Bayraktar, daha ucuz gazın pahalı gaz karşısında rekabet avantajı elde ettiğini söyledi. Cezayir'in ulusal enerji şirketi Sonatrach ile 1994'ten bu yana işbirliği yapıldığını, sözleşmenin gelecek yıl sona ereceğini, uzatmak ve hacmini artırmak istediklerini açıkladı. Rusya ve İran örneklerinde olduğu gibi iki temel husus olduğunu belirtti: gazın rekabetçi fiyatla sunulması ve tedarikin güvenilir olması. Sonatrach'ın Türkiye piyasası için her zaman güvenilir bir tedarikçi olduğunu ekledi.
Avrupa'nın Rus LNG'si ve boru gazı ithalatını 2027'de sonlandırma planlarını hatırlatan Bayraktar, Avrupalı yetkililerin Sakarya Gaz Sahası'nda üretilen gazın Avrupa'ya satılmasını ve Türkiye'nin kendi ihtiyacını alternatif kaynaklardan karşılamasını önerdiğini aktardı. ABD ile Rusya arasındaki dizel anlaşmasına ilişkin soruya ise Türk şirketlerinin de Rusya'dan yeniden motorin almaya başladığını sandığını söyledi. Hürmüz Boğazı'ndaki ciddi sorun ve rafinerilerin bundan etkilenmesi nedeniyle bunun önemli olduğunu, küresel motorin piyasasında arzın sıkışık olduğunu belirtti. Rusya'dan tedarikin önemli seçeneklerden biri olduğunu ve işlerini bir nebze kolaylaştırdığını ifade etti.
Yunanistan ile enerjide işbirliğine ilişkin soruya Bayraktar, memnuniyetle birlikte çalışacağını söyledi. Kıbrıs'ta elektrik üretiminin fosil yakıtlara çok bağımlı olduğunu, başlıca sorunlardan birinin fuel-oil kullanımı olduğunu anlattı. Türkiye'den adaya deniz altından kablo döşeyerek elektrik vermeyi planlıyorlar. Amaç, Türkiye'de yenilenebilir kaynaklardan üretilen elektriği Kıbrıs'a ulaştırıp adadaki fuel-oil santrallerinde üretime son vermek.
Bayraktar'a göre Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) konuyu Brüksel'e taşıdı. Türkiye'nin ENTSO-E sistemiyle bağlantısı nedeniyle yeni enterkonneksiyona teknik olarak onay verilmesi gerekiyordu. Yunanistan ve GKRY'nin itirazlarının ardından ENTSO-E, bağlantının kurulmasına onay veremeyeceğini bildirdi. Bakan, Yunanistan Dışişleri Bakanı'na deniz altı bağlantı üzerinden GKRY'ye elektrik satmak isteyen şirketlere kapasite tahsis etmeyi önerdiklerini söyledi. Bu sayede adanın daha temiz ve düşük maliyetli elektriğe erişebileceğini, ancak teklifin siyasi nedenlerle kabul edilmediğini belirtti.
Bayraktar ayrıca Türkiye'den adaya doğal gaz boru hattı döşemeyi planladıklarını söyledi. Böylece adada daha temiz kaynaklarla elektrik üretilebilecek, uygun koşullarda güney kesimine de elektrik satılabilecek. Doğu Akdeniz'de ileride Türkiye ya da bir başkası doğal gaz bulursa hattın ters akışla kullanılabileceğini belirtti. Bu durumda gaz adaya, oradan Türkiye'ye ve Avrupa pazarına ulaştırılabilir; mevcut tedarik güzergahlarına bir alternatif geliştirilebilir.
Enerji Kulisi Haber Merkezi; EPDK, Enerji Bakanlığı, TEİAŞ gibi resmi kurumların duyurularını ve yerli-yabancı sektör kaynaklarını takip eder. Her haber kaynağı belirtilerek ve editör onayından geçerek yayımlanır.

