Kısaca
- Şebeke işletmecileri geçen yıl toplam 21.000 km'nin üzerinde yeni iletim hattı kurdu; bu uzunluk bir önceki yıldan %50 fazla.
- IRENA'nın analizine göre küresel şebeke yatırımının iki katından fazlasına çıkması ve 2035'e kadar kümülatif 10 trilyon ABD dolarına ulaşması gerekiyor.
- Wood Mackenzie, enerji güvenliğini öncelik yapan ülkelerin daha hızlı elektrifikasyonla daha düşük emisyona ulaşabileceğini açıkladı.
- Türkiye'nin COP31 önerisi, elektriğin nihai enerji tüketimindeki payını yaklaşık %20'den %35'e çıkarmayı hedefliyor.
Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA), bu hafta COP31'de yayımladığı raporda şebeke işletmecilerinin geçen yıl toplam 21.000 km'nin üzerinde yeni iletim hattı kurduğunu açıkladı. OilPrice.com'un aktardığına göre rakam, Utilities for Net Zero Alliance adlı grubun verilerine dayanıyor. IRENA raporunda, bu uzunluğun bir önceki yıl kurulan hatlardan %50 fazla olduğunu da belirtti.
Şebeke yatırımı ihtiyacı
IRENA Genel Direktörü Francesco La Camera, elektrik şebekelerinin yalnızca enerji dönüşümünün değil, Türkiye'nin COP31 Başkanlığı'nın savunduğu 2035'e kadar küresel elektrifikasyonu %35'e çıkarma hedefinin de başarısını ya da başarısızlığını belirleyeceğini söyledi. La Camera'ya göre IRENA'nın analizi, küresel şebeke yatırımının iki katından fazlasına çıkması ve 2035'e kadar kümülatif 10 trilyon ABD dolarına ulaşması gerektiğini gösteriyor.
La Camera, hedeflerin tek başına yeterli olmayacağını da belirtti. Ona göre hedeflerden uygulamaya, tekil projelerden sistem çapında dönüşüme ve taahhütlerden ölçekli teslimata geçmek gerekiyor.
İletim kapasitesi dönüşümün önünde engel
OilPrice.com'a göre iletim hattı kapasitesi, enerji dönüşümünün önündeki en büyük engellerden biri haline geldi. Rüzgar ve güneş santralleri hava durumuna bağlı, değişken üretim yaptığı için elektriği kesintili üretiyor. Bu tesisler için en iyi lokasyonlar çoğu zaman talep merkezlerinden uzak olduğundan, talebin düşük olduğu dönemlerde üretimin boşa gitmesi sık yaşanıyor. Kısıntı (curtailment) denen bu israf, söz konusu kaynakların maliyetini artırıyor.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) gibi net-sıfır savunucularına göre çözüm, rüzgar ve güneş tesislerini talep merkezlerine bağlayan yeni hatlarla şebekeyi genişletmek. IEA 2023'te, Paris Anlaşması'na taraf ülkelerin taahhütlerini yerine getirebilmesi için şebeke işletmecilerinin 2040'a kadar yaklaşık 50 milyon km iletim hattı eklemesi veya yenilemesi gerektiğini belirtmişti.
Avrupa Komisyonu ise geçen yıl yaptığı tahminde, Avrupa Birliği'nin (AB) iklim hedeflerine ulaşması için 2050'ye kadar tek başına şebeke yenilemelerine 2 ila 2,3 trilyon dolar harcaması gerektiğini öngördü. AB'nin 2024'teki şebeke yatırımı 90,5 milyar dolar oldu. Enerji düşünce kuruluşu Bruegel'e göre bu tutarın yıllık 100 milyar doların üzerine çıkması gerekecek.
Enerji güvenliği ve elektrifikasyon
Wood Mackenzie bu hafta, enerji güvenliğini emisyon azaltım planlarının önüne koyan ülkelerin, hidrokarbon ithalatına bağımlılığı ortadan kaldıran daha hızlı elektrifikasyonla daha düşük emisyona ulaşabileceğini açıkladı. Şirketin senaryolar ve teknolojiler başkanı Prakash Sharma, enerji dönüşümünün gerçek bir kavşağa geldiğini söyledi. Sharma'ya göre dünya artık tek yönde ilerlemiyor; ülkeler ekonomilerini nasıl besleyecekleri konusunda temelde farklı tercihler yapıyor ve bu tercihler geleneksel kabulleri aşan sonuçlar üretiyor.
OilPrice.com'a göre enerji güvenliği Şubat'tan bu yana öne çıktı. Hükümetler enerjiyi devlet kasasını boşaltmadan ve resesyona girmeden nispeten uygun fiyatlı tutmaya çalışırken emisyon azaltımı geri plana düştü. Bu durum petrol ve gaz ithalatına bağımlı ülkeler için zor oldu; etkiler en çok Asya'nın büyük bölümünde ve AB'de belirgin. İthalata bağımlılığı azaltmak bu hükümetlerin çoğu için açık bir yol haline geldi. Bunun en belirgin yolu da mümkün olan her yerde elektrifikasyon oldu.
Wood Mackenzie'ye göre İran'daki savaşın enerji fiyatları üzerindeki etkisi; elektrifikasyona, rüzgar ve güneş kurulumuna ve yerel enerji üretimi için nükleer üretimin genişletilmesine doğru bir kaymayı tetikleyecek. Şirket, bunun öncelik olmasa bile emisyonların düşmesine yol açacağını öngörüyor. Wood Mackenzie'nin istemsiz emisyon azaltımı senaryosunda hidrokarbon kullanımındaki düşüş, hükümet düzenlemelerinin uygulanmasıyla değil, kendiliğinden gerçekleşecek.
COP31 ev sahibi Türkiye ise katılımcıların elektrifikasyon taahhüdünde bulunmasını önerdi. Hedef, elektriğin nihai enerji tüketimindeki payını bugünkü yaklaşık %20'den %35'e çıkarmak. Dünya nihai enerjisinin büyük bölümü hâlâ hidrokarbonlardan geliyor. OilPrice.com, önerinin hidrokarbon kullanımının azaltılmasına yönelik bir hüküm içermemesine dikkat çekiyor.
Yayın, jeopolitik gelişmelerin enerji üzerindeki yansımalarının ithal hidrokarbonlardan kendiliğinden bir uzaklaşmaya yol açabileceğini belirtiyor. Kendi maden kaynaklarına sahip ülkeler de bunları daha fazla değerlendirebilir. Böyle bir kaymanın petrol, gaz ve kömür tüketimini gerçekten azaltıp azaltmayacağı ise henüz belli değil.
Enerji Kulisi Haber Merkezi; EPDK, Enerji Bakanlığı, TEİAŞ gibi resmi kurumların duyurularını ve yerli-yabancı sektör kaynaklarını takip eder. Her haber kaynağı belirtilerek ve editör onayından geçerek yayımlanır.
