Kısaca
- İnşaat izni tesisin yapılmasına yetki veriyor, işletmeye yetki vermiyor; yakıt yüklemesi ve işletme için ayrı bir işletme lisansı gerekecek.
- NRC, güvenlik incelemesini 30 Ekim'de yayımladığı Nihai Güvenlik Değerlendirme Raporu ile tamamladı.
- Dow'un 2027'de bir ön yatırım kararını ele alması bekleniyor.
- Projenin, Kuzey Amerika'da bir endüstriyel sahada devreye alınacak ilk gelişmiş nükleer proje olması bekleniyor.
ABD Nükleer Düzenleme Komisyonu (NRC), Dow'un geliştirdiği Long Mott Generating Station için inşaat izni verdi. Santralde X-energy'nin Xe-100 reaktörleri kullanılacak. Dow ise izne rağmen inşaata başlama konusunda henüz nihai karar vermedi.
Proje ve izin süreci
Long Mott, Dow'un tamamen sahip olduğu iştirak Long Mott Energy üzerinden geliştiriliyor. Proje, ABD Enerji Bakanlığı'nın Gelişmiş Reaktör Gösterim Programı (ARDP) kapsamında X-energy ile iş birliği içinde yürütülüyor. Dow, X-energy ile 2023'te ortak geliştirme anlaşması imzaladı. Şirket ayrıca Mart 2025'te, diğer büyük enerji kullanıcılarıyla birlikte küresel nükleer kapasitenin 2050'ye kadar en az üç katına çıkarılması hedefini destekleyen bir taahhüt imzaladı.
NRC, inşaat izni başvurusuna ilişkin Nihai Güvenlik Değerlendirme Raporu'nu 30 Ekim'de yayımlayarak güvenlik incelemesini tamamladı. NRC Başkanı Ho K. Nieh, kurumun 18 aylık takvime uyduğunu belirtti. Nieh'e göre bu, titiz güvenlik incelemelerinin öngörülebilir sürelerde yapılabildiğini ve gelişmiş nükleer teknolojiyi tasarımdan inşaata taşıdığını gösteriyor. Nieh ayrıca, ABD'de yüksek sıcaklıklı gaz soğutmalı bir reaktör için yarım yüzyıldan uzun süre sonra ilk inşaat izninin verildiğini söyledi.
İzin, NRC açısından dört düzenleyici ilke karşılık geliyor: çok modüllü gelişmiş bir reaktör tesisinin ilk onayı, çakıl yataklı (pebble-bed) çekirdeğe sahip bir reaktörün ilk onayı, çevrimiçi yakıt ikmali içeren bir tasarımın ilk onayı ve kurumun risk bilgili, teknolojiden bağımsız Lisanslama Modernizasyonu Projesi çerçevesinde yüksek sıcaklıklı gaz soğutmalı bir reaktörü ilk kez incelemesi.
İznin kapsamı ve Dow'un takvimi
İnşaat izni tesisin yapılmasına yetki veriyor, işletmeye yetki vermiyor. Reaktörlere yakıt yüklenmeden veya reaktörler işletilmeden önce ayrı bir işletme lisansı gerekecek. Şirketlere göre izin, uzun tedarik süreli bileşen ve malzemelere ilişkin tedarik zincirinin olgunlaştırılması ile işletme lisansı başvurusu üzerinde çalışılmasına da olanak veriyor.
Dow, inşaata ilişkin nihai kararı henüz vermedi. İnşaat faaliyetlerinden önce mühendislik ve tasarımın tamamlanması ile Dow Yönetim Kurulu incelemesi dahil bazı aşamaların bitmesi gerekiyor. Şirkete göre proje onaylanırsa inşaat bu on yılın ilerleyen döneminde başlayabilir, devreye alma ise bir sonraki on yılın başında olabilir. Dow'un 2027'de bir ön yatırım kararını ele alması bekleniyor.
Tam ölçekli inşaata büyük sermaye ayrılmadan önce tasarım, ekipman ve malzemenin hazır olması, Dow'un küresel proje yönetimi uygulamalarıyla uyumlu. Kaynağa göre bu yaklaşım, ilk örnek bir projede sahada çalışma başladığında takvim ve maliyet riskini azaltıyor.
Dow Enerji ve İklim iş başkan yardımcısı Edward Stones, inşaata ilişkin herhangi bir karar verilmeden önce projenin rekabetçilik, uygulama hazırlığı ve sermaye karşılanabilirliği ölçütleriyle değerlendirilmeye devam edileceğini söyledi.
Santralin amacı ve reaktör teknolojisi
Önerilen santralin Dow'un Seadrift sahasına hem elektrik hem yüksek sıcaklıklı buhar sağlaması amaçlanıyor. Santral, ömrünün sonuna yaklaşan mevcut enerji ve buhar varlıklarının yerini alacak ve sahaya 60 yıl boyunca temiz endüstriyel enerji sağlaması planlanıyor. Projenin, Kuzey Amerika'da bir endüstriyel sahada devreye alınacak ilk gelişmiş nükleer proje olması bekleniyor.
X-energy'nin Xe-100 reaktörü, gelişmiş TRISO-X kaplamalı parçacık yakıtı kullanan, yüksek sıcaklıklı gaz soğutmalı bir tasarım. Elektrik gücü 80 MWe, termal gücü 200 MWt. Kaplama, her yakıt parçacığına fisyon ürünleri için çok yüksek sıcaklıklara kadar kararlı bir muhafaza sağlıyor. Yakıtın bu pasif fiziğinin, 400 metrelik bir acil durum planlama bölgesini destekleyecek bir güvenlik profili sunması bekleniyor. Geleneksel hafif sulu reaktörlerde bu mesafe 10 mil (16 kilometre). Kaynağa göre bu, yeni üretimin ihtiyaç noktasına daha yakın kurulmasına olanak veriyor.
Şirketlerin değerlendirmesi
X-energy CEO'su Clay Sell, inşaat izninin beklenenden erken alındığını söyledi. Bunu kısmen NRC'nin kapsamlı ve verimli çalışmasına ve son altı yılda Kongre tarafından zorunlu kılınan reformlara bağladı. Sell'e göre bu aşama, XE düzenleyici yaklaşımını bir kez daha doğruluyor. Ona göre yaklaşım, büyüyen ticari projeler arasında çoğaltılabiliyor; müşterilere düzenleme sürecine dair daha fazla güven ve daha net bir devreye alma yolu sağlıyor.
Stones ise izni, NRC'nin yürüttüğü özenli, kapsamlı ve verimli incelemenin kanıtı olarak niteledi. Düzenleyicinin en yüksek güvenlik standartlarını koruma taahhüdünü ve gelişmiş nükleer teknolojiler için net ve öngörülebilir bir süreç yürütmesini takdir etti.
Enerji Kulisi Haber Merkezi; EPDK, Enerji Bakanlığı, TEİAŞ gibi resmi kurumların duyurularını ve yerli-yabancı sektör kaynaklarını takip eder. Her haber kaynağı belirtilerek ve editör onayından geçerek yayımlanır.
