Avrupa kışa düşük gaz stoklarıyla giriyor, yakıt maliyetlerinin artması bekleniyor

OilPrice.com'da yayımlanan Felicity Bradstock imzalı analiz, Avrupa'nın kışa düşük gaz stokları ve aylardır yüksek seyreden enerji fiyatlarıyla girdiğini anlatıyor. Gaz depolama seviyesi 2022'den bu yana en düşük düzeyde. Yazıda, talep arttıkça yakıt maliyetlerinin kış boyunca yükselmeyi sürdürmesi bekleniyor. Bu kış, Rusya'nın Ukrayna savaşının başlamasından ve Rus enerjisine uygulanan yaptırımlardan bu yana arz ve fiyat açısından en zorlu kış olabilir.

Depolar ve fiyatlar

Analize göre Eylül ayında Avrupa genelinde gaz depoları yaklaşık yüzde 67 doluydu. Mevsim ortalaması yaklaşık yüzde 80. Avrupa'nın en büyük depolama kapasitesine sahip ülkesi Almanya'da depolar kabaca yarı dolu. Almanya'nın bu yıl yüzde 80 olan resmi depolama hedefini tutturamaması bekleniyor.

Avrupa'da doğal gaz fiyatı, ABD-İsrail öncülüğündeki İran savaşının başlamasından bu yana iki katından fazla arttı. Petrol fiyatı 25 Eylül 2025 ile 2026 arasında yüzde 65, dizel yüzde 45, jet yakıtı yüzde 112 yükseldi.

AB'nin bu yıl şimdiye kadar petrol ve gaz için ek olarak 100 milyar ödediği düşünülüyor. Kaynak para birimini belirtmiyor. Bu ek maliyet, AB bakanlarını yüksek yakıt fiyatlarının etkisini yönetmenin yollarını aramaya yöneltti. Yazıya göre 2022'den bu yana enerjinin ek maliyeti 900 milyarı aştı. Para birimi burada da belirtilmiyor. Toplam talep bu dönemde düşmüştü.

AB enerji komiseri Dan Jorgensen, petrol ve gaz fiyatlarının çok yüksek olduğu bir ortamda kış aylarının zor geçebileceği uyarısını yaptı. Tüketicilere arz sorunu beklenmediği güvencesini de verdi. Jorgensen, Avrupa enerji piyasalarındaki baskıyı hafifletmek için enerji ithalatında metan emisyonlarını azaltmaya yönelik kuralların devreye alınmasının ertelenmesini önerdi. Avrupa Komisyonu ise fiyat artışları nedeniyle tüketicileri yıl boyunca talebi azaltmaya çağırdı.

Arz kısıtları ve navlun

Analize göre Hürmüz Boğazı üzerinden enerji ticaretine getirilen sıkı sınırlar arzı daralttı ve fiyatları keskin biçimde yükseltti. Hürmüz'den geçen yakıt sevkiyatlarına ve Orta Doğu genelinde enerji altyapısına yönelik tehditler sürüyor. Husilerin Kızıldeniz'deki ve boru hatlarına yönelik saldırıları da endişe kaynağı olmayı sürdürüyor. Yazı, enerji ticaretindeki kısıtların ve altyapı tehditlerinin küresel arzı sınırlamasını ve fiyatları yukarı çekmeye devam etmesini bekliyor. Hükümetler müdahale etmezse tüketicilerin bundan ağır etkileneceği belirtiliyor.

Avrupa yüksek talepli kış aylarına girerken İran'daki savaşın sona ereceğine dair bir işaret görünmüyor. Küresel petrol ticaretinde kısıtlamaların 2027'ye kadar sürmesi olası görülüyor. El Niño hava döngüsünün hava eğilimlerine belirsizlik katması da bekleniyor. Yazıya göre bu, gaz talebi tablosunu daha karmaşık hale getirebilir.

ABD, enerji tedarik zincirindeki bazı kısıtları hafifletmek için petrol ve gaz üretimini artırmaya odaklandı. Yazıya göre bu adım açığın yalnızca bir kısmını kapatabilir.

Atlantik ve Pasifik navlun oranları İran savaşı öncesi seviyelere döndü. ABD'den yola çıkan kargoların daha büyük bölümü Asya yerine Avrupa'ya gidiyor. Bu, seyahat mesafelerini kısaltıyor ve gemi bulunabilirliğini artırıyor.

Bağımsız LNG ve denizcilik analisti Pratiksha Negi, Atlantik ticaretinin artan payı ile hazır gemi havuzunun büyümesinin navlun oranları üzerindeki baskıyı sürdüreceğini belirtti. Negi, bu sezonki önemli depolama açığı nedeniyle 2026'nın dördüncü çeyreğinin başında Avrupa'nın marjinal ABD LNG'si için ana varış noktası olmayı sürdüreceğini bekliyor. Negi'nin vurguladığına göre yılın ilk yedi ayında yaklaşık 55 yeni gemi teslim edildi. Yıl sonuna kadar 40-45 yeni geminin daha teslim edilmesi bekleniyor.

Sanayi ve tüketici üzerindeki baskı

Yazıya göre Avrupa'da yalnızca haneler değil, birçok sanayi kolu da enerji faturaları konusunda endişeli ve yakıt kıtlığına hazırlanıyor. Yüksek yakıt fiyatları fabrikalarda ve diğer tesislerde işletme maliyetlerini artırıyor. Analiz, bunun şirketlerin imalat ürünlerinde daha yüksek fiyat istemesine yol açabileceğini ve maliyetin yeniden tüketicilere yansıyacağını belirtiyor. Yeterli yakıt tedarik edemeyen veya bunu karşılayamayan şirketler kışın faaliyetlerini durdurmak zorunda kalabilir. Bu da işten çıkarmalara yol açabilir.

Metin, Item Club'ın yakın tarihli bir tahminine yer veriyor. Tahmine göre Birleşik Krallık'ta 2026'da savaşa bağlı olarak 163.000'e varan iş kaybı yaşanabilir. Kayıpların ağırlıklı olarak Güney Galler ve Humber bölgesi gibi imalat ağırlıklı bölgelerde olması bekleniyor.

Avrupa'nın en büyük gaz tüketicilerinden biri olan Birleşik Krallık, ticaret kısıtlarına karşı çok açık durumda. Ülke en düşük yerel depolama kapasitelerinden birine sahip. Bu nedenle Avrupa'dan boru hattı ithalatına, ABD ve Orta Doğu'dan gelen tankerlere büyük ölçüde bağımlı. British Gas'ın sahibi Centrica'nın CEO'su Chris O'Shea, Ağustos'ta Birleşik Krallık'ın önümüzdeki kış için depoda neredeyse hiç gazı bulunmadığını söyledi.

Analize göre petrol ve gaz arzındaki kısıtlar ile yüksek enerji fiyatları bu kış Avrupa genelinde hem haneleri hem işletmeleri ağır etkileyebilir. Tüketiciler tüketimlerini kısmak zorunda kalabilir. Avrupa Komisyonu ile hükümetler de hayati enerji kaynaklarına erişimi sağlamak için müdahale edebilir.