Kısaca
- Paket 19 Kasım 2026'da Antalya'da Taraflara sunuldu; Eylem Gündemi'nin Üst Düzey Kapanışı'nda ise resmen sunulacak.
- UNEZA üyeleri 2025'te 21.000 km'den fazla yeni şebeke hattı kurdu; bu miktar 2024'e göre %50 artış gösterdi.
- Türkiye ve IRENA, gelişmekte olan ülkelerde dağıtım şebekelerini desteklemek için D-GRIDs girişimini başlattı.
- IRENA Genel Direktörü La Camera'ya göre küresel şebeke yatırımı 2035'e kadar kümülatif 10 trilyon ABD dolarına ulaşmalı.
IRENA'nın haber sayfasında yer alan basın bültenine göre COP31 Küresel İklim Eylem Gündemi Elektrifikasyon Uygulama Paketi, 19 Kasım 2026'da Antalya'da Taraflara sunuldu. Paket; temiz enerji yatırım planlarını, güçlendirilen şebekeleri, genişleyen elektriğe erişimi ve ulaştırma ile sanayinin elektrifikasyonundaki ilerlemeyi bir araya getiriyor. Bülten ilk olarak climatechampions.net adresinde yayımlandı.
Paketin kapsamı ve katılımcılar
Bültene göre paket, BM İklim Zirvesi için resmî bir ilk. Zirve, gerçek ekonomideki eylemi konferansın merkezine koyuyor. Paket, COP31'de tanıtılan veya duyurulan yeni eylemleri ve güncellemeleri içeriyor. Bu eylemlere 150'den fazla ülke ile Avrupa Birliği, 37 şehir ve altı kıtadan 260'tan fazla şirket katılıyor.
Paket, enerji sisteminin daha hızlı elektrifikasyonu için gereken adımları birbirine bağlıyor: temiz enerjinin genişletilmesi, şebeke ve depolamanın geliştirilmesi, elektriğe erişimin yaygınlaştırılması, ulaştırma, binalar ve sanayinin elektrifikasyonu. COP31 Başkanlığı'nın elektrifikasyon önceliğini destekleyen paket, zirve sırasında paylaşılan sonuçları ve duyuruları topluyor. Paket, COP31 Eylem Gündemi'nin Üst Düzey Kapanışı'nda resmen sunulacak.
Bülten, paketin hükümetlerin, şirketlerin, yatırımcıların, şehirlerin ve uluslararası girişimlerin iklim hedefini gönüllü ve pratik eyleme nasıl dönüştürdüğünü gösterdiğini belirtiyor. Aynı metne göre paket, Paris Anlaşması hedeflerine ulaşmak için gereken hızda elektrifikasyonun gerektirdiği her şeyi sağlamıyor. Bülten paketi, ivmenin, ilerlemenin ve daha ileri gitme potansiyelinin açık bir işareti olarak tanımlıyor.
Ülkeler, şehirler ve şirketler
Küçük ada devletlerinden dünyanın en büyük ekonomilerine kadar ülkeler ile AB, temiz ve elektrikleşmiş enerjiye geçiş için tek tek ya da ortak hareket ediyor. Bu ülkeler küresel GSYH'nin üçte ikisinden fazlasını temsil ediyor. C40 Cities ve Global Covenant of Mayors'ın Yıllık Eylem Teklifi kapsamında şehirler ya 2026'daki elektrifikasyon ilerlemesini raporladı ya da 2027 için eylemler duyurdu. Yıllık geliri toplam 4 trilyon ABD dolarının üzerinde olan şirketler de eylem duyurdu veya eylemlerini tanıttı. Şirketler bunu tek başına ya da koalisyon üyesi olarak yaptı.
Şebeke, ulaştırma ve erişim
Utilities for Net Zero Alliance (UNEZA) üyeleri, 2025'te 21.000 km'den fazla yeni şebeke hattı kurduklarını bildirdi. Bu miktar 2024'e göre %50 artış demek. Bülten, bu uzunluğun dünyanın çevresinin yarısından fazlasını dolaşmaya yettiğini belirtiyor. UNEZA ayrıca şebeke, yenilenebilir enerji ve depolamayı kapsayan toplam yıllık yatırım planlarının en az 156 milyar dolar olduğunu duyurdu. Tutar geçen yıla göre %5, 2024'e göre %35 daha yüksek.
Ulaştırmada altı kıtada 13 sıfır emisyonlu yük koridoru geliştirilme aşamasında. Koridorlar 29.000 km'den uzun karayolunu kapsıyor; bülten bunu dünyanın çevresinin kabaca dörtte üçü olarak tarif ediyor. ZEV Bildirgesi'ni imzalayan ülkelerde elektrikli araç satışları 2026'nın ilk yarısında 2,1 milyona ulaştı. Altı şehir ise 2027'de yaklaşık 2.200 yeni elektrikli otobüs almayı taahhüt etti.
Türkiye ve IRENA, gelişmekte olan ülkelerde dağıtım şebekesi planlaması, yatırımı, dijitalleşmesi ve dayanıklılığını desteklemek üzere D-GRIDs girişimini başlattı. Green Grids Initiative'in Grids Technical Assistance Solutions Hub'ı ise ülkeleri 20'den fazla uzman kuruluşla buluşturacak. Amaç, hükümetlerin ve elektrik şirketlerinin şebeke sorunlarını ele almasına yardımcı olmak.
Elektriğe erişimde Sustainable Energy for All (SEforALL) ve Universal Energy Facility, 2028'e kadar 25.000 yeni bağlantı taahhüdünde bulunmasının üzerinden bir yıl geçmeden hedefin yarısından fazlasına ulaştıklarını bildirdi. Sierra Leone'de SEforALL'ın Salone Off-Grid Renewable Energy Acceleration girişiminin 2028'e kadar hazırlık aşamasında 30.000 ek bağlantısı var. Bu bağlantıların 200.000'den fazla kişiye ulaşması bekleniyor. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre dünyada yaklaşık 655 milyon kişi hâlâ elektriğe erişemiyor.
Finansman duyuruları
Climate Investment Funds'ın (CIF) yeni finansman mekanizması AMPLIFi, ilk proje grubuyla faaliyete geçtiğini duyurdu. Mekanizma, Birleşik Krallık'tan 400 milyon sterlinlik ilk büyük bağışçı katkısını aldı. AMPLIFi, gelişmekte olan piyasalarda ve ekonomilerde temiz enerji, şebeke, depolama ve elektrifikasyon alanlarında 5 milyar sterline kadar kaynak harekete geçirmeyi hedefliyor.
AIB, 2030 yeşil ve geçiş kredisi hedefini 30 milyar avrodan 60 milyar avroya çıkararak ikiye katladığını duyurdu. Banka 2019'dan bu yana 28 milyar avro kullandırmış durumda. Octopus Energy, güneş, rüzgâr, depolama ve elektrikli araç şarj projeleri için 600 milyon dolar toplamayı hedefleyen Asya Elektrifikasyon Fonu'nu başlattı. Fona Japon yatırımcılardan 50 milyon dolar destek şimdiden sağlandı. BBVA ise Ocak 2025 ile Eylül 2026 arasında elektrifikasyonla bağlantılı sürdürülebilir iş faaliyetlerine yaklaşık 60 milyar avro kanalize ettiğini COP31'de duyurdu.
IRENA'dan çağrı
IRENA Genel Direktörü Francesco La Camera, ülkeleri Eylem Gündemi'ndeki Küresel Elektrifikasyon Taahhüdü'nü COP31'de onaylamaya çağırdı. La Camera'ya göre elektrifikasyon emisyonları azaltmanın yanında enerji faturalarını düşürebilir, enerji güvenliğini güçlendirebilir ve rekabetçiliği artırabilir.
La Camera, IRENA analizine dayanarak küresel şebeke yatırımlarının iki katından fazla artması ve 2035'e kadar kümülatif 10 trilyon ABD dolarına ulaşması gerektiğini belirtti. Şebekeler hızlanmadan elektrifikasyonun hızlandırılamayacağını da söyledi. La Camera ayrıca COP31 Başkanlığı'nın, paketin altyapı ayağı olan D-GRIDs'in liderliğini IRENA'ya emanet etmesinden memnuniyet duyduğunu ifade etti.
Enerji Kulisi Haber Merkezi; EPDK, Enerji Bakanlığı, TEİAŞ gibi resmi kurumların duyurularını ve yerli-yabancı sektör kaynaklarını takip eder. Her haber kaynağı belirtilerek ve editör onayından geçerek yayımlanır.
