Akkuyu NGS'de WANO'nun işletme öncesi eş değerlendirmesi tamamlandı

Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom'un inşa ettiği Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nde (NGS), Dünya Nükleer Operatörleri Birliği'nin (WANO) yürüttüğü işletme öncesi eş değerlendirme çalışması başarıyla tamamlandı. Uluslararası uzman ekibi iki hafta boyunca birinci güç ünitesinin devreye alınmasına ve işletme dönemine yönelik hazırlıkları ayrıntılı biçimde inceledi.

Değerlendirmenin kapsamı

Altı ülkeden uzmanlar, 1. güç ünitesindeki sistemlerin ve personelin işletmeye hazırlık durumunu değerlendirdi. Ana aşamaya Belarus, Bulgaristan, Çin, Rusya, Slovakya ve ABD'den 17 uzman katıldı. Ekip, WANO'nun Moskova, Paris, Atlanta ve Şanghay'daki bölgesel merkezlerinden ve Rusya, Belarus, Bulgaristan, Slovakya ve Mısır'daki nükleer santrallerde (Kursk, Smolensk, Novovoronej, Leningrad, Belarus, Kozloduy, Bohunice, El-Dabaa) görev yapan kişilerden oluştu. İkinci hafta ekibe WANO Moskova Merkezi Direktörü Vasiliy Aksenov ile nükleer sektör danışmanı ve Belarus NGS Başmühendisi Anatoliy Bondar da katıldı.

Uzmanlar işletme dokümanlarını inceledi, personelin çalışmalarını gözlemledi ve santral tesislerinde saha incelemeleri yaptı. Değerlendirmede ekipmanların durumu, işletme ve bakım çalışmalarının organizasyonu, organizasyon yapısı, personel eğitimi, acil durumlara hazırlık, yangından ve radyasyondan korunma ile mühendislik desteği ele alındı. Daha önce yapılan ayrı bir aşamada ise ana kontrol odası vardiya ekiplerinin tam ölçekli simülatördeki çalışmaları incelenmişti.

Belirlenen güçlü yönler

Bağımsız uzmanlar, değerlendirme sonucunda Akkuyu NGS'nin 5 güçlü yönünü belirledi. Bunlardan ikisi personel eğitimiyle ilgili. WANO uzmanları, tam ölçekli simülatörün güç ünitesinin mevcut durumuyla uyumlu tutulduğunu ve ünitede yapılan tüm değişikliklerin simülatör modeline hızla yansıtıldığını tespit etti. Türk mühendislerin aldığı kapsamlı eğitim de Türk ve Rus uzmanlar için ortak bir mesleki ortam oluşmasına katkı sağlaması nedeniyle güçlü yönler arasında değerlendirildi.

Uzmanların güçlü yönler arasında gösterdiği bir diğer uygulama, santralin inşaat aşamasındaki etkin konfigürasyon yönetimi oldu. Bu kapsamda özel bir yazılım, tasarım dokümantasyonunu ve ekipman montajına ilişkin verileri tek bir bilgi kaynağında birleştiriyor. Sistem ve ekipmanların sahadaki mevcut durumunun tasarım gereklerine uygunluğu da böylece kontrol edilebiliyor. Kimya alanında ise kimyasal yöntemlerle demineralize su üretimini optimize eden çözümler öne çıktı.

Sahanın orman ve arazi yangınlarına karşı çok katmanlı koruma sistemi de güçlü yönlerden biri olarak değerlendirildi. Sistem; yangınların erken tespitini, mevsimsel önleyici tedbirleri ve gönüllü itfaiye ekiplerinin katılımını içeriyor. WANO kriterlerine göre santralin değerlendirme sürecindeki açıklık düzeyi üst düzey olarak değerlendiriliyor. WANO ekibi, Akkuyu NGS çalışanlarının birbirlerine duyduğu yüksek saygıyı nükleer güvenlik kültürünün en güçlü özelliklerinden biri olarak niteledi.

Yetkililerin açıklamaları ve sonraki adım

AKKUYU NÜKLEER A.Ş. Genel Müdürü Sergei Butckikh, şirketin Akkuyu NGS'nin tüm yaşam döngüsü boyunca işletmeci kuruluş olarak görev yapacağını açıkladı. Butckikh'e göre WANO'nun işletme öncesi eş değerlendirmesi, uluslararası ileri uygulamaları benimseme çalışmalarının önemli bir parçası. Butckikh, değerlendirmenin bağımsız uzman görüşünden yararlanma, deneyim paylaşımı ve üretim süreçlerinde iyileştirme alanlarını belirleme imkânı verdiğini söyledi.

Aksenov, işletme öncesi eş değerlendirmenin temel amacının santral ekibinin işletme dönemine ne ölçüde hazır olduğunu belirlemek olduğunu ifade etti. Aksenov ayrıca WANO'nun, Akkuyu NGS uzmanlarının yeni güç ünitelerinin kısa süre önce devreye alındığı santrallere yapacağı ziyaretler dahil deneyim paylaşımını sürekli desteklemeye hazır olduğunu belirtti.

Bondar'a göre eş değerlendirme başladığında birinci güç ünitesindeki devreye alma çalışmalarının hidrolik test aşaması tamamlanmıştı. Bondar, bunun ünite sistemlerinin sonraki devreye alma işlemleri için yüksek bir hazırlık düzeyine ulaştığını gösterdiğini söyledi. Değerlendirme sırasında hazırlanan önerilerin Akkuyu NGS ekibinin işletme faaliyetlerini iyileştirebileceği alanları belirlemesine yardımcı olacağını da ekledi.

Uluslararası ekip, kapanış toplantısında sonuçları Akkuyu NGS yönetimine sundu. Uzmanların önerilerinin düzeltici faaliyetlerin hazırlanmasına ve iş süreçlerinin optimize edilmesine temel oluşturacağı belirtiliyor. Bağımsız uzmanlardan oluşan WANO temsilcileri dünyadaki tüm nükleer santrallerde benzer süreçleri yürütüyor. WANO'nun raporları nükleer santraller için tavsiye niteliği taşıyor.