IEA: Avrupa'daki düşük gaz stokları küresel piyasadaki sıkılığı 2027'ye taşıyabilir

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Global Gas Security Review 2026 raporunu yayımladı. Rapora göre Avrupa, kış ısıtma sezonuna on yıldan uzun süredir görülen en düşük doğal gaz depolama seviyeleriyle giriyor. IEA, bu durumun küresel gaz piyasasındaki sıkı koşulları 2027'ye kadar uzatabileceğini belirtiyor.

Avrupa'da stoklar ve kırılganlık

Rapora göre Avrupa Birliği'ndeki gaz depolama tesisleri 2026-27 ısıtma sezonuna 2013'ten bu yana en düşük stok seviyeleriyle giriyor. IEA, düşük stokların bölgenin sezonluk talep zirvesini karşılamak için küresel LNG arzına bağımlılığını artırdığını söylüyor. Kış beklenenden soğuk geçerse, teknik arızalar ya da başka arz kesintileri yaşanırsa bölge özellikle kırılgan kalabilir.

Rapor, düşük stokların 2027 yazına kadar depoları yeniden doldurmak için gereken enjeksiyon ihtiyacını önemli ölçüde artırabileceğini de belirtiyor. IEA'ya göre bu durum küresel piyasadaki sıkılığı gelecek yıla kadar sürdürebilir.

Avrupa'daki düşük stoklara, Asya ve Güney Amerika'daki LNG ithalatçılarının sınırlı depolama seçenekleri de ekleniyor. Rapora göre bu iki unsur, önümüzdeki aylarda az sayıdaki esnek LNG kargosu için rekabeti yoğunlaştırabilir. Özellikle yüksek talep dönemlerinde spot fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşabilir.

Hürmüz şoku ve 2026 öngörüleri

Hürmüz Boğazı'ndan LNG akışının fiilen durması, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden yapılan yüklemeleri Mart ile Ekim arasında 60 milyar metreküpten fazla azalttı. IEA'ya göre bu gelişme Asya ve Avrupa fiyatlarını 2022-23 gaz arz krizinden bu yana en yüksek seviyeye çıkardı.

Rapor, kurumun son üç aylık gaz piyasası analizini ve güncellenmiş kısa vadeli tahminlerini de içeriyor. IEA, küresel LNG arzının 2026'da yüzde 3 azalacağını öngörüyor. Bu düşüş yaklaşık 20 milyar metreküpe denk geliyor. Küresel gaz talebinin ise yaklaşık yüzde 1,5 azalması bekleniyor. Bu, 65 milyar metreküpe yakın bir daralma demek. IEA talepteki düşüşün nedenlerini Orta Doğu'daki talep kaybı, Avrupa'da daha düşük sanayi gazı tüketimi ve Asya'daki birçok ülkede elektrik sektöründe gazdan kömüre geçiş olarak sıralıyor.

Piyasanın yapısal değişimi

Rapor, on yıllık yapısal değişimlerin bazı bölgelerdeki ithalatçıların Orta Doğu'daki çatışmadan kaynaklanan arz şokunu atlatmasına yardımcı olduğunu ortaya koyuyor. IEA'ya göre artan LNG arzı (özellikle Kuzey Amerika'dan) ve daha esnek ticaret düzenlemeleri piyasaların Hürmüz şokunu atlatmasını kolaylaştırıyor. Buna karşın küresel gaz güvenliğine yönelik riskler ciddi şekilde sürüyor.

Rapora göre küresel gaz piyasası, Güvenlik Raporu'nun ilk kez yayımlandığı 2016'dan bu yana önemli ölçüde evrildi. Piyasa daha esnek, likit ve birbirine bağlı hale geldi, ancak daha karmaşık da oldu. Spot ticaretin genişlemesi ve varış noktası esnek LNG sözleşmelerinin payının artması, bölgesel piyasaların birbirine bağlılığını güçlendirdi ve arz kesintilerine dayanmayı kolaylaştırdı.

Bulgular, piyasalar daha esnek hale gelse de gaz arz güvenliğinde uluslararası iş birliğini güçlendirmenin önemini vurguluyor. IEA bu alandaki çalışmalarını son on yılda genişletti. Amaç, jeopolitik ve piyasa karmaşıklığı arttıkça üye ülkelerin olası arz krizlerine hazırlığını güçlendirmelerine yardımcı olmak.