Avrupa Komisyonu, Yenilik Fonu'ndan 3,4 milyar avro hibe alacak 77 projeyi seçti

Avrupa Komisyonu, Yenilik Fonu'ndan toplam 3,4 milyar avro hibe alacak 77 net-sıfır teknoloji projesini seçti. Haber, Balkan Green Energy News'te Komisyon'un basın bülteni esas alınarak yayımlandı. Listede ilk kez bir küçük modüler nükleer reaktör (SMR) projesi ile bir doğrudan havadan karbon yakalama ve depolama (DACCS) projesi bulunuyor. Liste 23 ülkedeki projeleri kapsıyor. Yunanistan, Romanya, Bulgaristan, Kıbrıs ve Hırvatistan da bu ülkeler arasında.

Seçimin kapsamı ve Komisyon'un beklentileri

Projeler, Yenilik Fonu'nun Aralık 2025'te yayımladığı çağrı kapsamında seçildi. Seçilenler enerji yoğun sanayiler, yenilenebilir enerji ve yenilikçi enerji depolama, temiz teknoloji imalatı ile net-sıfır mobilite gibi alanlarda yer alıyor. Kritik hammadde işleme ve geri dönüşümü, gelişmiş alternatif yakıtlar ve endüstriyel karbon yönetimi de listede. Hibe finansmanı AB Emisyon Ticaret Sistemi (AB ETS) gelirlerinden karşılanacak.

Komisyon'un bülteni, seçilen projelerin işletmedeki ilk on yılında yaklaşık 290 milyon ton CO2 emisyonunu önleyebileceğini belirtiyor. Bu miktar saniyede yaklaşık bir tona denk geliyor. Bültene göre projelerin AB'nin sanayi liderliğini ve rekabetçiliğini güçlendirmesi bekleniyor. Temiz dönüşüme, enerji bağımsızlığına ve güvenliğine katkı sağlamaları ve 2050 iklim nötrlüğü hedefine ulaşılmasına yardımcı olmaları da öngörülüyor. Yenilik Fonu'nun bir sonraki çağrısının Aralık başında yapılması bekleniyor.

Nükleer ısı, karbon yakalama ve kritik hammadde

Listedeki SMR projesi, Fransa'daki NetZeroHeat. Yalnızca ısı üreten bir reaktör olarak tasarlanıyor ve bir bölgesel ısıtma şebekesine yılda 131 GWh düşük karbonlu ısı sağlaması bekleniyor. Proje, kentsel alanlara yakın kurulum için uygun, 30 MWh'lik bir modül içerecek.

DACCS projesi ise Norveç'teki Furu. Haberde Avrupa'nın ilk DACCS projesi olarak anılan tesis, yenilenebilir elektrikle çalışacak ve Northern Lights jeolojik depolama tesisine bağlanacak. Furu'nun atmosferden yılda yaklaşık 4.000 ton CO2 uzaklaştıracağı belirtiliyor.

Listede altı kritik hammadde projesi de var. Bu projeler, nadir toprak kalıcı mıknatısları ve bataryalar dahil temiz teknoloji uygulamalarının tedarik zincirlerini güçlendirmeyi amaçlıyor. Bunlardan biri Fransa'daki AGeLi (Alsace Géothermie Lithium). Proje, Fransa'nın ilk endüstriyel jeotermal doğrudan lityum ekstraksiyonu (DLE) tesisi olacak. Tesisin yılda 15.000 tona kadar batarya kalitesinde lityum karbonat üretmesi bekleniyor. Bu üretimin AB'nin sabit enerji depolama ihtiyacının yaklaşık %10'unu karşılaması öngörülüyor.

Komisyon kritik hammaddelerde daha önce de proje listeleri kabul etmişti. Mart 2025'te, 18'i lityum projesi olan 47 stratejik proje listesi açıklandı. Haberin yayımlandığı ayın başında ise 16 üye ülkeden 46 proje daha listeye eklendi. Bunların üçü lityum ekstraksiyonuna yönelik.

Yunanistan, Kıbrıs, Romanya, Hırvatistan ve Bulgaristan'dan projeler

Yunanistan'dan iki proje seçildi. Terna Energy'nin geliştirdiği AegeanFloat, Ege Denizi'nde 45 MW gücünde yüzer bir deniz üstü rüzgar santrali öngörüyor. Santralde, Swinging Around Twin Hull (SATH) teknolojisini kullanan beton yüzer platformlara monte edilmiş, her biri 15 MW'lık üç türbin yer alacak. Diğer proje Talos (Technology for Advanced Long Duration Organic Storage), Girit'te büyük ölçekli bir yenilenebilir mikroşebeke kuracak. Bu mikroşebekede güneş ve rüzgar santralleri, 400 MWh'lik katı akışlı bir bataryayla birleştirilecek.

Kıbrıs'tan seçilen EuniFlex VPP, esnek bir sanal enerji platformu olarak tanımlanıyor. Proje, ultra hızlı çift yönlü elektrikli araç (EV) şarj cihazları ile batarya sistemleri içeriyor. Romanya-Macaristan ortak projesi Flow4EVE ise EV batarya performansını artıran, ısı pompası tabanlı bir sistemi sanayileştirmeyi hedefliyor. Sistemin kış aylarında menzili %20'ye kadar artırması öngörülüyor.

Hırvat şirket Končar, Koncar-Nexus projesiyle listeye girdi. Proje, modüler 2,5 MW'lık bir orta gerilimden DC'ye güç dönüşüm platformunu sanayileştirmeyi amaçlıyor. Platform, standart orta gerilim şebekelerini yeşil hidrojen elektrolizörleri gibi büyük DC yüklere bağlamak üzere tasarlandı. Hibeler ayrıca Romanya'da çevre dostu karo üretimine ve Bulgaristan'da yenilikçi bakır geri dönüşümüne ayrılacak.