Türkiye ve Kanada nükleer, LNG, kritik mineral ve yenilenebilir enerjide iş birliği bildirisi imzaladı

Türkiye ve Kanada, İstanbul'daki bir zirvede nükleer enerji, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedariki, kritik mineraller ve yenilenebilir enerji alanlarında proje başlatma niyetlerini açıkladı. Balkan Green Energy News'in aktardığına göre Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile Kanada Enerji ve Doğal Kaynaklar Bakanı Timothy Hodgson, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Kanada Başbakanı Mark Carney'nin huzurunda bir iş birliği bildirisi imzaladı.

Üst düzey yetkililere göre stratejik ikili ortaklık; ticaret ve yatırım, savunma ve güvenlik, enerji ve halklar arası ilişkilere odaklanacak. Zirvede ayrıca bir hava ulaştırma anlaşması da yer aldı.

Bildirinin çerçevesi ve LNG başlığı

Bildiri, küresel enerji sektörünün jeopolitik gerilimler, oynak piyasalar, ekonomik parçalanma, yapay zekâ kaynaklı talep ve iklim değişikliği baskısıyla derin bir değişim dönemi yaşadığını belirtiyor. Bakanlar, tamamlayıcı güçler üzerinden ikili iş birliğini geliştirmeyi ve kendi enerji sektörlerinin dayanıklılığını artırmayı taahhüt etti.

LNG konusunda bakanlar, küresel arz sıkıntıları ve enerjiye erişilebilirliği etkileyen yükselen fiyatlar nedeniyle Kanada'nın büyüyen ihracat kapasitesinden yararlanma konusunda uzlaştı. Bakanlar ayrıca Kanadalı LNG proje sahipleri ile olası uzun vadeli alıcılar arasındaki görüşmelerin kolaylaştırılmasında anlaştı.

Bildiriye göre bu temaslar, olası LNG tedarik düzenlemelerinin belirlenmesine yardımcı olabilir. Bildiri, bu düzenlemelerin küresel arz sıkıntısını ve fiyat oynaklığını hafifleterek Türkiye'nin enerji güvenliğine ve arz güvenliğine katkı sağlayabileceğini belirtiyor.

Nükleer, yenilenebilir ve jeotermal

Bayraktar ve Hodgson, nükleer teknolojinin enerji güvenliğini güçlendirmedeki, ekonomik büyümeyi desteklemedeki ve temiz enerji hedeflerini ilerletmedeki rolüne dikkat çekti. İki bakan, Kanada teknolojisine dayalı sivil nükleer enerjide iş birliği fırsatlarını araştırmaya yönelik karşılıklı ilgiyi memnuniyetle karşıladı.

Bayraktar, Kanada'nın CANDU reaktör teknolojisinin Türkiye'de uygulanabilirliğinin değerlendirilmesine ve buna göre teknik iş birliği geliştirilmesine odaklandıklarını söyledi. Nükleer kapasiteyi artırırken teknoloji seçeneklerini çeşitlendirmeye, mühendislik yeteneklerini güçlendirmeye ve sanayinin nükleer değer zincirindeki payını artırmaya önem verdiklerini belirtti. Türkiye, Kanada merkezli AtkinsRéalis, Güney Koreli Electric Power Corp. ve Çin'in State Power Investment Corp. ile de görüşmeler yürüttü.

Bayraktar'a göre 2050 nükleer hedefi, büyük reaktörler ve küçük modüler reaktörlerden (SMR) oluşan 20 GW kapasite. Türkiye'nin ilk nükleer santrali Akkuyu'nun ilk ünitesinin Aralık ayı sonuna kadar devreye alınması bekleniyor. Bakan, nükleer projelerin uzun vadeli planlama ve önemli yatırımlar gerektirdiğini belirtti. Bu nedenle aceleci kararlar yerine sağlam planlarla adım adım ilerlemek istediklerini söyledi. Finansman, maliyet ve takvim konusunda anlaşmaya varıldığında projenin iki ülke arasında amiral gemisi proje olacağına inandığını da ifade etti.

Yenilenebilir enerjide bakanlar, küresel net sıfır dönüşümünde yenilenebilir enerjinin ve temiz teknolojilerin rolüne destek verdi. Şebeke istikrarını artırma, enerji karışımını çeşitlendirme ve tedarik zincirlerini güvence altına almadaki katkıyı da görüştüler. Özel sektör yatırımlarını artırma olanakları ile karbon yakalama ve depolama teknolojilerinin ortaya çıkan imkânlarını araştırma konusunda da uzlaştılar. Gelişmiş kapalı çevrim jeotermal sistemler dahil yeni nesil jeotermal teknolojilerde iş birliğini araştıracaklarını belirttiler.

Madencilik ve Türkiye'nin enerji tablosu

Bakanlar, madencilik değer zinciri boyunca ikili ticaret ve yatırımı teşvik ederek mineral tedarik zincirlerini güçlendirme iş birliğini ilerletme konusunda uzlaştı. Kapsamda arama ve sondaj, laboratuvar analizi, kaynak modelleme ve CRIRSCO gibi uluslararası standartlara uygun raporlama hizmetleri var. Batarya mineralleri ve teknolojileri dahil şirket ve sektör kuruluşları arasındaki ortaklıklar da kapsama giriyor.

Bakanlar ayrıca çevresel, sosyal ve kurumsal yönetim (ESG) standartlarını yükseltmeye ve çevre yönetimi ile sorumlu madencilik uygulamalarında iyi örnekleri paylaşmaya yönelik sektör programlarına destek verdi. Bu kapsamda Türkiye'nin Kanada Madencilik Birliği'nin Towards Sustainable Mining standartlarını benimsemesi ve PDAC konferansına katılımı da sayıldı.

Bayraktar, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı'nın (TPAO) Kanada'daki arama ve üretim projelerine katılma olasılığına dikkat çekti. Türkiye'nin günlük LNG yeniden gazlaştırma kapasitesinin son 10 yılda 30 milyon metreküpten 160 milyon metreküpe çıktığını söyledi. Doğal gaz depolama kapasitesini 15 milyar metreküpe çıkarmak için çalışıldığını da vurguladı. Bakan ayrıca Türkiye'nin 2040 yılına kadar elektrik şebekesine 80 milyar dolar yatırım yapmayı planladığını belirtti.

Türkiye'nin toplam elektrik kurulu gücü Eylül ayında 127,4 GW'a ulaştı; bunun 80,3 GW'ı yenilenebilir kaynaklardan oluştu. Eylül sonu itibarıyla rüzgâr kurulu gücü 15,6 GW, güneş kurulu gücü 28,2 GW oldu. Türkiye'nin 2040 Ulusal Enerji Planı'nı 5 Kasım'da kamuoyuna sunması bekleniyor.