Belçika hükümeti ile Engie, nükleer varlıkların devrinde ön şartlar mutabakatı için hedef tarihi 12 Aralık'a uzattı

Belçika hükümeti, Engie ve Electrabel, ön şartlar mutabakatını (heads of terms) tamamlamak için belirledikleri hedef tarihi 12 Aralık'a uzattı. World Nuclear News'in aktardığına göre taraflar ek süreyi, mevcut koşullar ile öngörülen işlemin karmaşıklığı ve ölçeği nedeniyle kabul etti. Karar ortak açıklamayla duyuruldu.

Müzakerelerin seyri

Electrabel'in Fransız ana şirketi Engie ile Belçika hükümeti müzakerelere Nisan ayının sonlarında başladı. İki taraf başlangıçta ön şartlar mutabakatını 1 Ekim'e kadar tamamlamayı hedefliyordu. Devam eden analiz ve görüşmeleri bitirebilmek için hedef tarihi önce 4 Kasım'a ertelediler. Tarih şimdi 12 Aralık'a çekildi.

Ortak açıklamaya göre son aylarda Engie ile Belçika devleti arasında yürütülen kapsamlı görüşmeler ilerleme sağladı ve konulara dair karşılıklı anlayışı güçlendirdi. Taraflar yine de özellikle işlemin değerlemesi konusunda önemli görüş ayrılıklarının sürdüğünü belirtti. Pozisyonlarını uzlaştırmayı denemek için gerekli zamanı almak istiyorlar ve kendilerine en fazla bir ay ek süre verdiler.

İşlemin kapsamı

Nisan sonunda açıklanan niyet mektubuna göre önerilen işlem, Engie ve Electrabel ile bağlı ortaklıklarının sahip olduğu ve işlettiği tüm nükleer faaliyetleri kapsıyor. Kapsamda yedi reaktörlük nükleer filo, ilgili personel, tüm nükleer iştirakler ile ilişkili tüm varlıklar ve yükümlülükler yer alıyor. Söküm ve hizmet dışı bırakma yükümlülükleri de dahil.

Ortak açıklamaya göre girişim, Belçika hükümetinin ülkenin nükleer varlıklarının doğrudan sahipliğini üstlenme yönündeki stratejik kararını yansıtıyor. Açıklama, bu kararın mevcut reaktörlerin işletme süresini uzatma ve Belçika'da yeni nükleer kapasite geliştirme hedefiyle uyumlu olduğunu belirtiyor.

Kademeli çıkıştan işletme uzatmasına

Belçika'nın 31 Ocak 2003 tarihli federal yasası, ülkedeki yedi reaktörün tamamının kademeli olarak devre dışı bırakılmasını öngörüyordu. Bu politikaya göre Doel 1 ve 2'nin 40. yıl dönümleri olan 2015'te kapatılması planlanmıştı. Yasa 2013 ve 2015'te değiştirilerek bu iki ünitenin 10 yıl daha işletmede kalmasına izin verildi.

Electrabel'in reaktörlerinden Doel 3 Eylül 2022'de, Tihange 2 ise Ocak 2023 sonunda kapatıldı. Doel 1 Şubat 2025'te işletmeden çekildi. Tihange 1, 30 Eylül 2025'te şebekeyle bağlantısı kesilerek devre dışı kaldı. Flaman bölgesindeki beşinci kapatılan ünite Doel 2 ise 50 yıllık işletmenin ardından Aralık ayında şebekeden ayrıldı. Belçika'nın işletmedeki son iki reaktörü Doel 4 ve Tihange 3'ün de 2025 sonunda kapatılması planlanmıştı.

Rusya-Ukrayna çatışmasının Şubat 2022'de başlamasının ardından hükümet ve Electrabel, reaktörlerin 2035'e kadar on yıl daha işletilmesinin fizibilitesi ve şartları üzerine müzakereye girdi. Haberde bu görüşmelerin sonunda dengeli risk paylaşımıyla nihai bir anlaşmaya varıldığı belirtiliyor. Buna göre haberde Doel 3 ve Tihange 4 olarak geçen üniteler Belçika devleti ile Engie arasında eşit sahiplik altında olacak. Nükleer atık yükümlülükleri ise Engie'den Belçika devletine 15 milyar avro (16 milyar ABD doları) karşılığında, iki taksitle ödenmek üzere devredilecek.

Belçika'nın yeni koalisyon hükümeti Şubat 2025'te, iki üniteyi 2035'ten sonra 10 yıl daha işletme planını açıkladı. Federal parlamento Mayıs 2025'te büyük çoğunlukla, nükleer enerjinin kademeli olarak sonlandırılmasını ve yeni nükleer üretim kapasitesi inşasının yasaklanmasını öngören 2003 tarihli yasanın yürürlükten kaldırılması yönünde oy kullandı.

Doel 4 ve Tihange 3'te uzun dönem işletme

Doel 4 ve Tihange 3'ün işletmeye devamı için Electrabel'in, güvenlik çalışmaları ve en yeni reaktörlerin güvenliğini artırmaya yönelik bir eylem planı içeren kapsamlı bir uzun dönem işletme (LTO) dosyası sunması gerekti. Dosya her iki ünite için Aralık 2024'te sunuldu.

Tihange 3, kapsamlı denetim ve bakım dönemi olan LTO bakımı için 5 Nisan 2025'te devreden çıkarıldı. Düzenleyici kurum FANC ve teknik iştiraki Bel V, ayrıntılı analizin ardından reaktörün güvenli yeniden başlatma koşullarını karşıladığını belirledi. 1020 MWe'lik PWR tipi reaktör 10 Temmuz'da yeniden işletmeye girdi. Doel 4 ise LTO bakımı için 30 Haziran'da devreden çıkarıldı ve 8 Ekim'de yeniden başlatıldı.