Çin'in temiz teknoloji ihracatının 2026'da Çin dışındaki emisyonları %2 azaltması bekleniyor

Çin'in güneş paneli, batarya ve elektrikli araç gibi temiz enerji teknolojilerindeki 2026 ihracatı, Çin sınırları dışındaki emisyonları %2 azaltma yolunda. Carbon Brief'te konuk yazı olarak yayımlanan analize göre son eğilimler yılın kalanında sürerse bu ihracat tek başına yaklaşık 450 milyon ton CO2'yi (MtCO2) önleyecek. Analizin yazarı, Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) baş analisti ve Asia Society Policy Institute kıdemli üyesi Lauri Myllyvirta.

Çalışma; temiz teknoloji ürünlerinin ayrıntılı ihracat verisine, varış ülkelerindeki elektrik sistemine ve Çin'deki üretim sürecinde oluşan emisyonlara dayanıyor. Carbon Brief'in daha önceki analizi, 2024'teki ihracatın Çin dışındaki ülkelerde emisyonları yaklaşık %1 azaltacağını göstermişti.

İhracat ve önlenen emisyon rakamları

Çin'in temiz teknoloji ihracatının dünya genelinde CO2 emisyonları üzerindeki etkisi, 2026'nın ilk üç çeyreğinde yıllık bazda %26 arttı. Aynı etki 2025'te %36 artmıştı. Aynı dönemde elektrikli otomobil ve ağır vasıta sevkiyatı %61, rüzgâr türbini sevkiyatı %45, batarya sevkiyatı %39, güneş ekipmanı sevkiyatı %22 ve elektrikli iki tekerlekli sevkiyatı %21 yükseldi.

Ekipmanların ömrü boyunca 2026 ihracatının 8.400 MtCO2 önlemesi bekleniyor. Analiz bu rakamı ABD ve Hindistan'ın yıllık emisyonlarının toplamına denk tutuyor. Toplam, 2025'teki 6.800 MtCO2'ye göre dörtte bir, 2024'teki 5.000 MtCO2'ye göre üçte iki fazla. Rüzgâr ve güneş ekipmanı ihracatının 2026'da yılda yaklaşık 800 TWh elektrik üretmesi bekleniyor; bu, yaklaşık 100 kömürlü santralin üretimine eşdeğer.

2025 tam yıl verisine göre temiz enerji ekipmanı üretimi Çin içinde yaklaşık 170 MtCO2 emisyona yol açtı, diğer ülkelerde ise 370 MtCO2'yi önledi. Analiz, ihraç edilen ürünlerin üretim kaynaklı CO2'yi toplamda altı ayda geri ödediğini belirtiyor.

Teknoloji bazında güneş açık farkla önde. 2025'te Çin, monte edilip kurulduğunda toplam 436 GW üretim kapasitesine karşılık gelen bitmiş güneş paneli ve ara ürün ihraç etti; kapasite DC bazında ölçülüyor. Bu güneş ihracatının ömrü boyunca yaklaşık 6.400 MtCO2 önlemesi tahmin ediliyor. İkinci sıradaki rüzgâr türbini ihracatı ise yalnızca 180 MtCO2 önlüyor.

Elektrikli araç tarafında 2025'te Çin'den 39 milyon araç çıktı. Bunların 36 milyonu iki tekerlekli, 2,2 milyonu bataryalı elektrikli otomobil, 160.000'i plug-in hibrit otomobil, 15.000'i otobüs, 30.000'i kamyondu. Çin ayrıca 305 GWh kapasiteli batarya ihraç etti; tipik batarya boyutlarına göre bu, 5 milyon bataryalı elektrikli otomobili daha çalıştırmaya yeter. Araçların ve bataryaların ömürleri boyunca yaklaşık 170 MtCO2 önlemesi tahmin ediliyor. Hesap; benzer yakıtlı araçların tipik sürüş mesafesine, yakıt tüketimine ve varış ülkelerindeki şebekenin CO2 yoğunluğuna dayanıyor.

Elektrikli iki tekerleklilerin ömürleri boyunca yaklaşık 40 MtCO2 önleyeceği tahmin ediliyor. Analiz, gerçek dünya e-bisiklet çalışmalarının kullanımın kabaca yarısının motorlu araç kullanımının yerini aldığı varsayımını desteklediğini belirtiyor ve bunu önemli bir belirsizlik kalemi olarak not ediyor.

Küresel güney ve bölgesel dağılım

2026'nın ilk üç çeyreğinde temiz teknoloji ihracatının değer olarak çoğu küresel kuzeye gitti. Buna karşın ömür boyu önlenen emisyonların yaklaşık %76'sı küresel güneyde gerçekleşti. 2025'te bu pay %73'tü ve yıllık artışın %87'si küresel güney ülkelerinden geldi. Analiz bunu yüksek ihracat hacmine, ortalamada daha karbon yoğun şebekelere ve ihraç edilen her gigavat güneş için daha fazla önlenen emisyon sağlayan daha iyi güneşlenme koşullarına bağlıyor. Ömür boyu önlenen emisyonların %52'si Güney ve Güneydoğu Asya'da; bu, Çin güneş sevkiyatlarının yüksek karbonlu şebekelere kurulmasını yansıtıyor.

Bölge düzeyinde en büyük önlenen emisyon Güney Asya'da; burada 2025'te ve 2026'nın ilk üç çeyreğinde güçlü yıllık büyüme var. 2026'da şimdiye kadar öne çıkan diğer bölgeler Güneydoğu Asya, Kuzey Amerika, Avrupa ve Orta Doğu. Ülkeler arasında Hindistan'dan sonra en yüksek önlenen emisyon ABD'de. ABD, artan gümrük tarifelerine rağmen 2026'da %12 daha artış kaydetti ve AB'yi blok olarak geride bıraktı. ABD'yi Tayland, Suudi Arabistan, Güney Afrika ve Avustralya izliyor.

AB her temiz enerji teknolojisinde ABD'den daha fazla ithalat yapıyor. Ancak ABD'de birim kapasite başına ortalama güneş çıktısı ve üretimin ortalama CO2 yoğunluğu daha yüksek; bu yüzden ABD'de kurulan her gigavat güneş, AB'dekinin üç katı önlenen CO2 sağlıyor. Analize göre 2026'da ulusal sıralamadaki en büyük değişim, bölgedeki savaştan etkilenen Körfez ülkelerine ihracattaki düşüş oldu.

Elektrikli otomobil ve ağır vasıtalarda 2026'nın ilk üç çeyreğinde en büyük varış noktası Batı Avrupa oldu; AB'ye ihracat %39 arttı. Latin Amerika ve Güneydoğu Asya izledi; ikisi de petrol krizinin etkisini yansıtacak biçimde ikiden fazla katına çıktı. Batarya ve elektrikli iki tekerlekliler de hesaba katıldığında, EV ile ilgili ihracat kaynaklı önlenen emisyonda en büyük varış noktaları Kuzey Amerika ve Avrupa; ardından Latin Amerika ve Güneydoğu Asya geliyor.

Farklı kanallardan yeniden yönlendirme hesaba katıldığında Çin'in ABD'ye güneş ekipmanı ihracatı 2026'nın ilk üç çeyreğinde yıllık %13 arttı. Bu, Haziran 2025'teki sert tarife artışının yol açtığı yıl başı düşüşünün tersine dönmesi. EV ve batarya ihracatı da %3 arttı.

Yurt dışı projeler ve diğer üreticiler

Çin'e ait ve yurt dışında kurulan temiz enerji projeleri 2022-25 arasında ikiye katlandı, ancak önlenen CO2 miktarı ekipman ihracatına kıyasla küçük kalıyor. Temmuz 2026 itibarıyla yurt dışında Çin bağlantılı 69 GW yenilenebilir enerji projesi işletmede. 100 GW inşa halinde, 280 GW ise planlama aşamasında ve inşaata henüz başlanmadı. Bu kapasiteyi, işletmedeki 3,5 GW'lık Çin bağlantılı enerji depolama projeleri destekliyor; proje hattında 21,4 GW depolama daha var.

Çin yurt dışında finanse edip inşa ettiği altı işletmedeki nükleer reaktöre de sahip. Toplam kapasite 3,3 GW; reaktörlerin hepsi Pakistan'da ve 2023'te toplam 26 TWh üretti. Çin, 1,2 GW'lık Chashma-5 reaktörünün inşasına 2024'te yine Pakistan'da başladı; santralin yaklaşık 2030'da işletmeye girmesi bekleniyor.

Çin'in yurt dışında yeni devreye giren temiz enerji projelerinin beklenen elektrik üretimi 2022'den 2025'e iki katına çıktı; 2026'nın ilk yedi ayında yıllık %6 daha arttı. Çin bağlantılı temiz enerji kapasitesinden en yüksek tahmini üretime sahip ülkeler Endonezya, Vietnam, Bangladeş, Moğolistan, Zimbabve, Laos, Türkiye ve Güney Afrika. İnşaat halindeki projeler tamamlandığında en büyük önlenen CO2'nin Suudi Arabistan, Özbekistan, Endonezya ve Pakistan'da gerçekleşmesi bekleniyor.

Analize göre bu artış, Çin'in diğer yükselen ülkelerin elektrik sektörü gelişimindeki rolünü değiştirdi. Çin daha önce kömürlü santral projelerinin ana finansörüydü, şimdi temiz elektrik üretiminin önemli bir gücü. Yine de Xi'nin yurt dışı kömür geliştirmeyi sonlandırma taahhüdünün uygulanmasında boşluklar var. Bu boşluklar özellikle Endonezya'daki endüstriyel projelere bağlı, kendi tesisine hizmet eden (captive) kömürlü santrallerle ilgili ve taahhüdün etkinliğini ile inandırıcılığını etkileyebilir.

Yurt dışı proje portföyü ekipman ihracatının yanında küçük. 2025'te Çin finansmanı veya katılımıyla 8,4 GW güneş projesi işletmeye girdi, 18 GW yeni duyuruldu; aynı yıl Çin 436 GW güneş paneli ve ara ürün ihraç etti. Analiz bundan, Çin'den gelen panellerle yapılan finansman, proje geliştirme ve inşaatın ezici çoğunlukla yerel ve Çinli olmayan aktörlerce yürütüldüğü sonucunu çıkarıyor.

Analize göre Çin'in temiz teknoloji ihracatı genel olarak ek nitelikte; yani diğer üreticilerin ihracatının yerini almadı. İhracatın çoğu yeni ya da genişleyen pazarlara dayanıyor ve bu durum diğer üreticilerin satış hacimlerini korumasına imkân veriyor. Analiz, bunun Çin ihracatının pazar büyümesini yakaladığının ya da mümkün kıldığının işareti olabileceğini belirtiyor.

Örneğin diğer ülkelerin EV ihracat değeri Çin'inkinden çok daha fazla büyüdü. Bu ihracata AB27, özellikle Almanya, ile Meksika, Japonya, Birleşik Krallık ve Güney Kore öncülük etti. Isı pompaları, güneş eviricileri ve elektrolizörlerin ihracat değeri ise hem Çin'de hem diğer ülkelerde arttı.

Çin içindeki temiz enerji satışları çoğu teknolojide ihracattan büyük. Analize göre yurt içi güneş yavaşlaması sürerse ticaret gerilimleri artabilir.