EPDK, iki yıllık süreçte yaklaşık 7 milyon abonenin sayacını uzaktan okuma kapsamına almayı hedefliyor

EPDK'dan Yılmaz, Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (Elder) ile birlikte düzenlenen "Elektrik Dağıtım Sektöründe 1.İnovasyon, Yaygınlaştırma ve Girişimcilik Günleri" etkinliğinde akıllı sayaç dönüşümünün son durumunu paylaştı. Yılmaz'a göre Milli Akıllı Sayaç Sistemi (MASS) kapsamında geliştirilen sayaçlarla dönüşüm 1 Mart 2026 itibarıyla başladı. Eylül ayına kadar 4 milyon Akıllı Sayaç EKO ile 70 bin adet Akıllı Sayaç PRO'nun tesisi tamamlandı.

Sayaç dönüşümünün hedefleri

Yılmaz, akıllı sayaçların yaygınlaştırılmasındaki temel prensibin mümkün olan en düşük maliyetle en fazla sayacın dönüşümünü sağlamak olduğunu belirtti. Bu çerçevede 2027 sonuna kadar yaklaşık 2,7 milyon adet Akıllı Sayaç PRO modelinin tesis edilmesi planlanıyor. Yılmaz'ın aktardığına göre iki yıllık süreçte yaklaşık 7 milyon abonenin sayacının uzaktan okuma kapsamına alınması hedefleniyor. Şebeke izleme kapsamında da 15 milyon abonenin bağlantı noktasındaki kesinti ve teknik kalite verilerinin izlenmesi öngörülüyor.

Dönüşümle eş zamanlı olarak MASS kullanıcı mobil uygulamasının test sürümü hizmete sunuldu. Yılmaz'a göre elektrik aboneleri bu uygulamadan tüketim ve üretim verilerini, kesinti kayıtlarını, tazminat bilgilerini ve planlı kesinti bildirimlerini alabilecek. Dönüşüm süreci, farklı haberleşme yöntemlerinin de devreye alınmasıyla sürdürülecek.

Yılmaz, sayaç değişimlerinin EPDK tarafından yakından takip edileceğini söyledi. Akıllı sayaç dönüşümünde planlamanın gerisinde kalan şirketler hakkında gerekli tedbirlerin alınacağını da özellikle vurguladı.

MASS, bir AR-GE projesi kapsamında geliştirildi. Yılmaz, sistemi EPDK'nın desteklediği AR-GE çalışmalarının somut çıktılarından biri olarak tanımladı. Ona göre MASS, uzaktan haberleşme ve şebekeden veri elde etme imkânlarını geliştiriyor. Bu da arıza tahmini, risk bazlı bakım, kayıp-kaçakla mücadele ve afetlere karşı şebeke dayanıklılığı açısından yeni fırsatlar sunuyor. Yılmaz ayrıca dijitalleşmenin şebeke yönetimi, arıza tespiti ve bakım süreçlerini yeniden şekillendirdiğini, sistemler arası uyum, hizmet sürekliliği ve siber güvenliğin sektör için hayati önem kazandığını söyledi.

Yatırım tavanı ve kalite faktörü

Yılmaz, enerji sektörünün büyük bir dönüşümden geçtiğini belirtti. Ona göre yenilenebilir enerji, elektrikli ulaşım, depolama ve dağıtık üretim, elektriğin üretim biçiminin yanı sıra dağıtım şebekelerinin işleyişini de değiştiriyor. Dönüşümdeki temel hedefler daha güçlü şebekeler, daha kaliteli hizmet ve geleceğin ihtiyaçlarına hazır bir enerji altyapısı. Yılmaz, yenilenebilir kaynakların elektrik üretimindeki payı artarken dağıtım şebekelerinin de yeni ihtiyaçlara hazırlanmasının önem taşıdığını ifade etti.

Yılmaz, ülke geneline yayılan elektrik dağıtım hizmetini sürekli yatırım ve bakım gerektiren kritik bir altyapı olarak tanımladı. 21 dağıtım şirketinin farklı coğrafi ve iklim koşullarında hizmet verebilmesi için güçlü bir yatırım ortamı ve etkin bir işletme anlayışı gerektiğini söyledi. EPDK, 2026–2030 yıllarını kapsayan beşinci uygulama döneminde yatırım tavanını önceki döneme göre reel olarak yaklaşık bir buçuk katına, planlı bakım kaynaklarını ise 2,1 katına yükseltti.

Yılmaz'a göre dağıtım hizmetinin kalitesi yalnızca ayrılan kaynakların büyüklüğüyle değerlendirilemez. Yatırımların doğru alanlara yönlendirilmesi, şebeke varlıklarının etkin yönetilmesi ve planlı bakımın somut sonuç üretmesi gerekiyor. Nisan 2026'da yayımlanan kalite faktörü düzenlemesiyle kesintilerin süresi ve sıklığı, teknik kalite, kullanıcı memnuniyeti ile iş sağlığı ve güvenliği göstergeleri birlikte değerlendiriliyor. Yılmaz, bu göstergelerin dağıtım şirketlerinin gelir tavanlarını da etkilediğini kaydetti.

AR-GE ve yerli yazılım desteği

Yılmaz'ın verdiği bilgiye göre kabul edilen 724 AR-GE projesinin 619'u elektrik, 105'i doğal gaz dağıtımı alanında gerçekleştirildi. Yılmaz, dağıtım şirketlerinin artık yalnızca teknoloji kullanan değil, teknoloji geliştirme süreçlerine de doğrudan katılan kuruluşlar haline geldiğini söyledi.

EPDK, 5 Eylül'de yayımlanan düzenlemelerle AR-GE ve yenilik faaliyetlerine ilişkin usul ve esasları güncelledi. Yılmaz'a göre seri üretim öncesi prototip geliştirme, doğrulama testleri, pilot uygulamalar, saha gösterimleri, siber güvenlik testleri ve yerlileştirme faaliyetleri belirli şartlarda destek kapsamına alındı. Fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunmasına ilişkin düzenlemeler de bu çerçevenin parçası oldu. Yeni AR-GE ve ÜR-GE düzenlemeleri kapsamında kuluçka merkezleri, hızlandırma programları, eğitim ve yaygınlaştırma faaliyetlerine yönelik giderler de belirlenen şartlarla destekleniyor.

Yılmaz, laboratuvarda başarılı olan bir ürünün sahada da aynı performansı göstermesi, yeni bir yazılımın ise güvenli ve mevcut sistemlerle uyumlu çalışması gerektiğini belirtti. AR-GE'nin ÜR-GE ile tamamlanmasını, araştırma sonuçlarını uygulanabilir teknolojiye dönüştürmenin temel adımlarından biri olarak değerlendirdi.

Ocak 2023 AR-GE proje döneminden itibaren başvuruları alınan Yerli Yazılım Ekosistemi Çağrısı kapsamında 72 yazılım projesi başvurusu yapıldı, bunlardan 26'sı kabul edildi. Yılmaz'a göre 2026–2030 döneminde yerli yazılım kullanan dağıtım şirketlerine yönelik ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti oranındaki yüzde 5'lik artış da mevcut düzenleyici teşvikler arasında yer alıyor.

Yılmaz, EPDK ile Elder işbirliğinde düzenlenen etkinliğin dağıtım şirketlerinin bilgi ve tecrübesini araştırmacılar, teknoloji geliştiriciler ve girişimcilerle bir araya getirdiğini belirtti. Kurumun önceliklerini daha güvenilir şebekeler, daha etkin yatırım ve bakım kararları, çalışanlar için daha güvenli koşullar ve tüketiciler için daha kaliteli hizmet olarak sıraladı. Yılmaz, EPDK'nın düzenlemeleriyle yatırım ve hizmet kalitesini güçlendirmeye, AR-GE sonuçlarını uygulanabilir ürünlere dönüştürmeye ve yerli teknoloji ekosistemini desteklemeye devam edeceğini de söyledi.