Düşünce kuruluşları, araştırma merkezleri ve akademi

Bu bölüm, enerji ve iklim politikasına veri, analiz ve kamuoyu tartışması üreten sivil ve akademik aktörleri bir araya getirir: bağımsız düşünce kuruluşları, araştırma odaklı dernek ve vakıflar, uluslararası ağların Türkiye çalışmaları ile üniversitelerin enstitü ve araştırma merkezleri. Bu kuruluşlar resmî karar yetkisi taşımasa da senaryo raporları, açık veri setleri, dava ve savunuculuk çalışmalarıyla YEKDEM ve YEKA hedefleri, kömürden çıkış, TR ETS ve karbon fiyatlaması, gaz ticaret merkezi ve COP31 süreci gibi tartışmaların çerçevesini etkiler. Alt bölüm 9.1 düşünce kuruluşlarını ve sivil toplum ağlarını, 9.2 üniversite enstitü ve araştırma merkezlerini tanıtır; 9.3 ise enerji konulu üniversite uygulama ve araştırma merkezlerini il bazında tam liste olarak tablo halinde verir.

9.1 Enerji ve iklim odaklı düşünce kuruluşları

Bu alt bölümde enerji ve iklim politikası üzerine düzenli rapor ve veri yayımlayan düşünce kuruluşları, enerji hukukuna odaklanan araştırma yapıları ile iklim ve enerji alanında savunuculuk yapan başlıca dernek, vakıf ve ağlar yer alır. Yerel çevre platformları Bölüm 15'te, haber siteleri ve dergiler Bölüm 12'de ele alınır.

SHURA Enerji Dönüşümü Merkezi (SHURA)

Düşünce kuruluşu · shura.org.tr European Climate Foundation, Agora Energiewende ve Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi ortaklığıyla kurulan, İstanbul merkezli bağımsız enerji dönüşümü platformudur; ilk raporlarını 2018'de yayımlamıştır. Elektrik sisteminde yenilenebilir entegrasyonu, iletim ve dağıtım şebekesinin dönüşümü, esneklik, elektrifikasyon, yenilenebilir hidrojen ve karbon fiyatlaması üzerine modele dayalı senaryo çalışmaları üretir; kamu, sanayi ve akademiden temsilcilerin yer aldığı bir Danışma Konseyi ile çalışır. YEKA kapasite hedefleri, dağıtım şebekesi yatırımları, yeşil elektrik tedarik anlaşmaları ve AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasının Türkiye'ye etkisi tartışmalarında sık atıf alan kaynaklardandır. Yıllık Türkiye Enerji Dönüşümü Görünümü raporu, aylık SHURASTAT veri notu, SHURA Gündem bülteni ve çevrim içi Power Flow Simulator sitede erişilebilir. Başlıca yayın ve kaynaklar: Türkiye Enerji Dönüşümü Görünümü (yıllık; 2025 sürümü Nisan 2026); Enerji Dönüşümünde Şebeke ve Piyasa Uyumu için Konumsal Marjinal Fiyatlandırma (2026); The EU's Carbon Border Adjustment Mechanism: Considerations for Türkiye (2026); Türkiye'de Yenilenebilir Hidrojenin Etkinleştirilmesi (2026); Türkiye Elektrik Dağıtım Sektörünün Dönüşümü (2025); SHURASTAT (aylık); SHURA Gündem (bülten). İlişkili: İPM, ECF, TEİAŞ, EPDK, İDB

Not: Yönetişim: ortakların temsil edildiği Yönetim Kurulu, Yönlendirme Komitesi ve Danışma Konseyi. Kuruluş yılı

sitede belirtilmemiştir; rapor arşivindeki en eski yayın Mayıs 2018 tarihlidir.

• shura.org.tr ↗

Sabancı Üniversitesi İstanbul Uluslararası Enerji ve İklim Merkezi (IICEC)

Akademik birim · iicec.sabanciuniv.edu Sabancı Üniversitesi bünyesinde, Karaköy Minerva Han'da faaliyet gösteren bağımsız enerji politikası araştırma merkezidir; Uluslararası Enerji Ajansı İcra Direktörü Fatih Birol onursal başkanlığını yürütmektedir. Hükümetler, sanayi, uluslararası kuruluşlar ve üniversitelerle ortak çalışarak Türkiye enerji sistemini bütün değer zinciriyle modelleyen IICEC Enerji Modeli üzerinden senaryo çalışmaları yapar; kurumsal üyelik programıyla şirketleri bir araya getirir. Türkiye Enerji Görünümü (TEO), Türkiye Elektrikli Araçlar Görünümü (TEVO) ve Türkiye Kritik Enerji Mineralleri Görünümü çalışmaları, arz güvenliği, elektrikli mobilite ve kritik mineraller tartışmalarında referans alınır. Yılda bir-iki kez düzenlenen IICEC Konferansı ile IEA'nın World Energy Outlook raporunun Türkiye lansmanları merkezin başlıca etkinlikleridir.

• iicec.sabanciuniv.edu ↗

Başlıca yayın ve kaynaklar: Türkiye Enerji Görünümü (Turkey Energy Outlook, TEO); Türkiye Elektrikli Araçlar Görünümü (TEVO); Türkiye Kritik Enerji Mineralleri Görünümü; IICEC Energy & Climate Research Review; IICEC Haber Bülteni ve News Round-Up. İlişkili: IEA, IICEC Konferansı, İPM, SHURA

Not: 19. IICEC Konferansı 26 Aralık 2025'te yapılmıştır. Onursal başkanlık bilgisi Vikipedi Fatih Birol maddesine

dayanır; merkezin kuruluş yılı sitede belirtilmemiştir.

Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi (İPM)

Düşünce kuruluşu · Kuruluş: 2001 · ipc.sabanciuniv.edu Sabancı Üniversitesine bağlı, 2001'den bu yana faaliyet gösteren politika araştırma merkezidir; demokratikleşme, çatışma çözümü ve kentleşmenin yanında iklim değişikliği ve enerji dönüşümü ana çalışma alanlarındandır. SHURA Enerji Dönüşümü Merkezinin kurucu ortağıdır ve İPM-Sabancı Üniversitesi-Stiftung Mercator Girişimi kapsamında iklim ve çevre konulu projeleri de destekleyen yıllık Mercator-İPM araştırmacı programını yürütür. İklim programı kömür politikaları, adil geçiş ve iklim diplomasisi üzerine raporlar yayımlamış; Türkiye'nin ulusal katkı beyanı ve 2053 net sıfır hedefi tartışmalarında görüş üretmiştir. 2026'da Türkiye'nin üstleneceği COP31 Başkanlığına hazırlık kapsamında COP31 Diyalogları dizisini ve uluslararası düşünce kuruluşlarıyla ortak etkinlikleri düzenlemektedir. Yayınlar, aktivite raporları ve etkinlik kayıtları sitede yer alır. Başlıca yayın ve kaynaklar: COP31 Diyalogları (etkinlik dizisi, 2026); İPM Aktivite Raporları (yıllık); İklim Değişikliği programı politika notları ve raporları. İlişkili: SHURA, IICEC, ECF, İDB Not: İngilizce adı Istanbul Policy Center (IPC).

• ipc.sabanciuniv.edu ↗

Ekonomi ve Dış Politika Araştırmalar Merkezi (EDAM)

Düşünce kuruluşu · edam.org.tr İstanbul merkezli bağımsız bir düşünce kuruluşudur; iş dünyası, akademi, sivil toplum ve medyadan temsilcilerin yer aldığı bir yönetim kurulu ile Türk ve Avrupalı fikir önderlerinden oluşan danışma kurulu tarafından yönetilir. Dış politika ve güvenlik, siber politika ve silahsızlanmanın yanı sıra Ekonomi ve Enerji programı altında enerji güvenliği, iklim politikası ve yeşil dönüşümün dış ticarete etkisi üzerine analizler yayımlar; proje bazlı fonlarla AB ve ABD'deki kuruluşlarla ortak araştırmalar yürütür. Türkiye-AB ilişkilerinde Yeşil Mutabakat ve karbon düzenlemeleri, nükleer enerji ve silahsızlanma ile kritik mineraller tartışmalarında dış politika perspektifi sunar. Türkiye'nin İlk İklim Kanunu (2025) ve Nadir Toprak Elementleri ve Türkiye (2026) çalışmaları site arşivindedir. Başlıca yayın ve kaynaklar: Türkiye'nin İlk İklim Kanunu (2025); Nadir Toprak Elementleri ve Türkiye (2026); Yeşil Dönüşüm ve Dış Ticaret: Almanya-Türkiye İlişkileri (2021); Ekonomika (analiz dizisi). İlişkili: 7552 sayılı İklim Kanunu, Dışişleri Bakanlığı

Not: İngilizce adı Centre for Economics and Foreign Policy Studies. Kuruluş yılı sitede belirtilmediği için boş

bırakılmıştır.

• edam.org.tr ↗

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV)

Düşünce kuruluşu · Kuruluş: 2004 · tepav.org.tr Bir grup iş insanı, bürokrat ve akademisyen tarafından kurulan, Aralık 2004'te faaliyete başlayan, kâr amacı gütmeyen ve partizan olmayan bir araştırma vakfıdır; Ankara'da TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi yerleşkesinde bulunur. Makroekonomi, ticaret, bölgesel kalkınma, dış politika ve hukuk programları altında veri temelli politika analizi yapar; iklim değişikliği ve sürdürülebilir kalkınma gibi eğilimlerin makroekonomik etkilerini Sürdürülebilirlik Yönetişimi Etki Analizi Merkezi ile inceler. Sanayi rekabetçiliği, AB ile ticaret ilişkileri ve sınırda karbon düzenlemesinin ihracatçılar üzerindeki etkisi gibi konularda kamu ve iş dünyası arasında köprü rolü üstlenir. Aylık bülten, İstihdam İzleme Bülteni ve Bütçe İzleme Bülteni gibi düzenli yayınları ile etkinlik takvimi sitede yayımlanır. Başlıca yayın ve kaynaklar: TEPAV Aylık Bülten; İstihdam İzleme Bülteni; Bütçe İzleme Bülteni; Yıllık Raporlar. İlişkili: TOBB

• www.tepav.org.tr ↗

Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA)

Düşünce kuruluşu · Kuruluş: 2006 · setav.org 2006'da kurulan, Ankara merkezli bir politika araştırma vakfıdır. Siyaset, ekonomi, dış politika ve güvenlik çalışmalarının yanında ayrı bir Enerji araştırma alanı ile İklim Değişikliği ve Çevre Programı yürütür. Enerji ekibi doğal gaz ticaret merkezi hedefi, Gabar petrolü, Türkiye-Azerbaycan enerji ittifakı, Hürmüz Boğazı kaynaklı arz krizleri ve deniz üstü rüzgar gibi konularda kısa analiz, perspektif ve video yorumlar üretir; hükümetin enerji diplomasisi ve arz güvenliği yaklaşımını yakından izleyen kaynaklar arasındadır. Düzenli SETA Enerji Gündemi panelleri, COP31 sürecine yönelik Türkiye- Afrika iklim iş birliği çalışması ve Türkiye Yıllığı gibi seriler sitede yer alır. Başlıca yayın ve kaynaklar: SETA Enerji Gündemi (panel dizisi); COP31'de Türkiye-Afrika İklim İş Birliği: Sektörel Öncelikler (2026); Türkiye Yıllığı; Enerji analiz, perspektif ve odak yazıları. İlişkili: ETKB, BOTAŞ, TPAO, Dışişleri Bakanlığı Not: Kuruluş yılı İngilizce Vikipedi maddesine dayanır. Enerji içerikleri sitenin /enerji bölümünde listelenir.

• www.setav.org ↗

Ortadoğu Araştırmaları Merkezi (ORSAM)

Düşünce kuruluşu · Kuruluş: 2009 · orsam.org.tr Ocak 2009'da Ankara'da kurulan, kâr amacı gütmeyen ve tarafsızlık iddiasındaki bir düşünce kuruluşudur; Ortadoğu'ya ilişkin güvenlik, dış politika, toplumsal dönüşüm ve ekonomi alanlarında bilgi üretir. Ekonomi ve Enerji Koordinatörlüğü, Irak-Türkiye ham petrol akışı, Bağdat ile Irak Kürt Bölgesel Yönetimi arasındaki petrol uzlaşısı, Kalkınma Yolu Projesi, Doğu Akdeniz ve Nil havzası gazı ile Körfez'deki enerji tesislerine yönelik riskleri izler. Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı'nın geleceği, Körfez kaynaklı arz şokları ve bölgesel enerji koridorları tartışmalarında sahaya dayalı analizleriyle karar alıcılara girdi sağlar. Analiz, Bakış ve rapor dizilerinin yanında Ortadoğu Analiz ve hakemli Ortadoğu Etütleri dergilerini yayımlar. Başlıca yayın ve kaynaklar: Ortadoğu Analiz (dergi, iki ayda bir); Ortadoğu Etütleri (hakemli dergi); Analiz ve Bakış dizileri. İlişkili: BOTAŞ, TPAO, Dışişleri Bakanlığı

• orsam.org.tr ↗

Türkiye Enerji Stratejileri ve Politikaları Araştırma Merkezi (TESPAM)

Düşünce kuruluşu · tespam.org Ankara merkezli, enerji alanında akademik, ticari ve sivil faaliyet yürüten bir düşünce kuruluşudur; sitesinde Londra, Viyana, New York, Bakü ve Roma gibi merkezlerde temsilcilikleri olduğunu belirtir. Enerji, Sürdürülebilirlik ve Jeostratejik Araştırmalar enstitüleri altında uzun vadeli projeksiyonlar, fiyat beklentileri, hidrokarbon jeopolitiği ve su güvenliği raporları hazırlar; kamu ve özel kuruluşlara özel raporlar ve modeller sunar. Doğu Akdeniz gazı, Karadeniz keşifleri, Türk dünyası ile enerji iş birliği, nükleer güvenlik ve hidrojen tartışmalarında düzenli uluslararası forumlar toplar. International Journal of Energy Studies ve Turkish Journal of Energy Policy dergilerini, TESPAM World Energy Outlook çalışmasını ve Türkiye Su Güvenliği Raporunu yayımlar. Başlıca yayın ve kaynaklar: International Journal of Energy Studies (DergiPark); Turkish Journal of Energy Policy; TESPAM World Energy Outlook; Türkiye Su Güvenliği Raporu; Uluslararası Doğu Akdeniz Enerji Forumu (4. düzenleme 2026); Uluslararası Türk Enerji Birliği Kongresi; Uluslararası Hidrojen Forumu. İlişkili: IJES, DergiPark Akademik, TENVA Not: Kuruluş yılı ve tüzel kişilik türü sitede belirtilmemiştir.

• www.tespam.org ↗

Ekosfer Derneği

Dernek / birlik / vakıf · ekosfer.org İstanbul Kadıköy merkezli, iklim krizi, enerji, nükleer ve doğa koruma alanlarında kampanya ve iletişim çalışması yürüten bir çevre derneğidir. Fosil yakıtlardan vazgeçilmesi ve yenilenebilir enerjiye adil geçiş için veri notları üretir; ulusal sera gazı envanterindeki artışlar, elektrik üretiminde ithal kömürün payı ve Türkiye'nin ulusal katkı beyanı gibi göstergeleri kamuoyu için yorumlar. Nükleer santrallerin kapatılmasını savunan tutumuyla Akkuyu ve yeni nükleer saha tartışmalarında eleştirel sesler arasındadır. Gazetecilere yönelik iklim haberciliği eğitimleri ve aşırı hava olaylarını haberleştirme rehberiyle medyada iklim dilinin gelişimine katkı verir; 2026'da Antalya'daki COP31'i izleyecek gazeteciler için eğitim programı düzenlemektedir. Raporları ve bilgi notları sitede yer alır.

• ekosfer.org ↗

Başlıca yayın ve kaynaklar: Nükleer Enerji ve Türkiye (2022); Aşırı Hava Olaylarını Haberleştirme Rehberi; İklim İletişimi Rehberi; Uranyum Atlası (Türkçe baskı). İlişkili: Akkuyu Nükleer Anonim Şirketi, İklim Haber, İDB Not: Kuruluş yılı sitede belirtilmemiştir.

Sürdürülebilir Ekonomi ve Finans Araştırmaları Derneği (SEFiA)

Düşünce kuruluşu · sefia.org Ankara merkezli, sürdürülebilir ekonomi ve sürdürülebilirliğin finansmanı alanında bağımsız çalışmalar yapan araştırma odaklı bir dernektir. İklim değişikliği ve enerji dönüşümünün doğurduğu ekonomik ve finansal riskleri analiz eder; fosil yakıt teşviklerini izleyen çevrim içi bir takip aracı yürütür, bankaların ve BIST 30 şirketlerinin iklim performansını düzenli olarak değerlendirir. Kömürden çıkış, ulusal adil geçiş fonu tasarımı, elektrik sübvansiyonları, talep tarafı katılımı ile TR ETS, SKDM ve karbon ticareti konularındaki yazı dizileri politika tartışmalarına doğrudan girdi sağlar. İklim Ağı üyesidir ve Akdeniz İklim Değişikliği Düşünce Kuruluşları İttifakı (MATTCCh) çalışmalarına katılır. Yayınlar arasında iklim gündemini derleyen bülten ile raporlar yer alır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Türkiye'deki Bankaların İklim Değişikliğine Yaklaşımı (yıllık; 2025 sürümü); İklim Değişikliği ve Sürdürülebilirlik Araştırması: BIST 30 Şirketlerinin 2024 Yılı Görünümü; Türkiye için Adil Geçiş Finansmanı Mekanizması Önerisi (2025); Fosil Yakıtlardan Çıkış Sürecinin İlerlemesi (2026); SEFiA İklim Gündemi (bülten); Fosil Yakıt Teşvikleri Takibi (çevrim içi araç). İlişkili: İklim Ağı, 350 Türkiye, TBB, KPK Not: Kurum kendi adını SEFiA olarak yazar. Kuruluş yılı sitede belirtilmemiştir.

• sefia.org ↗

Yeşil Düşünce Derneği (YDD)

Dernek / birlik / vakıf · Kuruluş: 2009 · yesildusunce.org Yeşil düşüncenin ve yeşil politikaların yaygınlaştırılması amacıyla 2009'da kurulan, İstanbul Beşiktaş merkezli bir dernektir. Ekoloji ve sürdürülebilirlik, iklim değişikliği ve yenilenebilir enerji, yeşil ekonomi, demokrasi ve medya ile sosyal politika başlıklarında proje ve kampanyalar yürütür. Çan- Biga, Yatağan-Kemerköy-Yeniköy ve Afşin-Elbistan termik santrallerine ilişkin bilgileri derleyen bir kömür arşivi tutar; Zonguldak için katılımcı geçiş modeli önerisi gibi saha araştırmalarıyla kömür bölgelerinde adil dönüşüm tartışmasına katkı verir. Düzenli Yeşil Ekonomi Konferansları, Yeşil Ekonomi Araştırmacılar Konferansı ve Yeşil Politika Okulu ile akademisyen ve yerel yönetimleri bir araya getirir. İklim Ağı üyesidir; faaliyet raporları ve bildiri kitapları sitede yayımlanır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Kömürden Yeşile: Zonguldak için Katılımcı Bir Geçiş Modeli (2026); Yeşil Ekonomi Konferansı Politika Notları (14. konferans 2026); Yeşil Ekonomi Araştırmacılar Konferansı Bildiri Kitabı; Kömür Arşivi; Yıllık Faaliyet Raporları. İlişkili: İklim Ağı, Yeşil Ekonomi

Not: Yeşil Ekonomi haber portalı ayrı bir yayın kuruluşudur (Bölüm 12); dernek Yeşil Ekonomi Konferanslarının

düzenleyicisidir.

• www.yesildusunce.org ↗

İklim Değişikliği Politika ve Araştırma Derneği (İDPAD)

Düşünce kuruluşu · Kuruluş: 2018 · iklimdernegi.org 2018 başında sosyoloji, çevre mühendisliği, coğrafya, hukuk ve kimya gibi farklı disiplinlerden uzmanlarca, bir düşünce kuruluşu işlevi görmek üzere kurulan Ankara merkezli bir dernektir; Climate Action Network ağının ve İklim Ağının üyesidir. Emisyon azaltımının yanında uyum konusuna da ağırlık verir; teknik ve bilimsel araştırmalar, eğitimler ve karbon ayak izi hesaplama çalışmaları yürütür. Özelleştirilmiş termik santrallerin çevre mevzuatına uyum süreçlerini izleyen raporu, çevre yatırımlarını tamamlamadan geçici belgelerle çalışan santraller tartışmasını gündeme taşımıştır. Çayırhan'da kömürden çıkış ve adil dönüşüm, Zonguldak'ta kömür madenciliğinin kent yaşamına etkileri ile yenilenebilir enerjinin durumu üzerine araştırmaları sitede yer alır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Özelleştirilmiş Termik Santraller ve Çevre Mevzuatına Uyum Süreçleri (2021); Kömürden Çıkış Tartışmaları Ekseninde Çayırhan Mahallesi ve Adil Dönüşüm Araştırma Raporu; Dünyada ve Türkiye'de Yenilenebilir Enerjinin Durumu ve Türkiye'de Ara Karar Vericilerin Durum Değerlendirmesi Raporu; Afet Atıkları Yönetim Rehberi (2024). İlişkili: İklim Ağı, CAN Europe, EÜAŞ

• www.iklimdernegi.org ↗

Not: Kısaltma, İklim Ağı üye listesindeki kullanıma (İDPAD) göre düzeltilmiştir; eski taslakta İPAD yazılıydı.

Enerji jeopolitiği yayımlayan genel dış politika düşünce kuruluşları

Düşünce kuruluşu Enerjiyi dış politika, güvenlik ve bölgesel jeopolitik ekseninde ele alan, ana uzmanlığı enerji olmayan düşünce kuruluşlarını kapsayan bir kategoridir. Ankara Kriz ve Siyaset Araştırmaları Merkezi (ANKASAM) İklim ve Enerji başlığında Hazar ve Orta Asya enerji koridorlarını izler; Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi (TASAM) Türkiye Strateji Vizyonu çalışmalarında enerji ve nükleer teknolojiler bölümü hazırlar; Türkiye Araştırmaları Vakfı Ekoloji Politik dizisinde enerji krizleri ve yeşil dönüşümü yorumlar; Stratejik Düşünce Enstitüsü (SDE) ekonomi ve dış politika analizlerinde enerji arzı konularına yer verir. Bu kuruluşlar boru hatları, Doğu Akdeniz, Orta Koridor ve Türk dünyasıyla enerji iş birliği tartışmalarında hükümet politikalarına yakın yorumlar üretir. Başlıca yayın ve kaynaklar: TASAM Türkiye Strateji Vizyonu 2023: Enerji ve Nükleer Teknolojiler; Türkiye Araştırmaları Vakfı Ekoloji Politik dizisi; ANKASAM İklim ve Enerji analizleri. İlişkili: SETA, ORSAM, EDAM, Dışişleri Bakanlığı

Not: Siteler: ANKASAM https://www.ankasam.org, TASAM https://tasam.org, Türkiye Araştırmaları Vakfı https://www.turkiyearastirmalari.org, SDE https://www.sde.org.tr. Eski taslakta anılan BİLGESAM (site erişimi

engelli) ve İRAM (site 404) çevrim içi doğrulanamadığı için listeden çıkarılmıştır.

Enerji Hukuku Araştırma Enstitüsü (EHAE)

Düşünce kuruluşu · Kuruluş: 2007 · enerjihukuku.org.tr Enerji hukukunun gelişmesine ve doğal kaynakların çevreyle uyumlu yönetimine katkı amacıyla 2007'de kurulan, Ankara merkezli bir araştırma ve eğitim kuruluşudur. Enerji sektöründeki yöneticiler ve hukukçulara yönelik sertifikalı eğitimler, çalıştaylar, konferanslar ve kongreler düzenler; çalışma komisyonları aracılığıyla mevzuat değişikliklerini değerlendirir. Lisans ve ruhsat süreçleri, enerji yatırımlarında kamulaştırma, doğal sit alanlarında RES ve GES kurulumu, yenilenebilir enerji piyasası uyuşmazlıkları ve tahkim konularında sektörel görüş üretir; Doğu Akdeniz Üniversitesi gibi akademik kurumlarla işbirliği anlaşmaları yapar. Enerji Hukuku Dergisini yayımlar; yedincisi 15 Ekim 2026'da Ankara'da yapılacak Enerji Davaları Kongresi başlıca etkinliğidir. Başlıca yayın ve kaynaklar: Enerji Hukuku Dergisi; Enerji Hukuku Raporları; Enerji Hukuku Makaleleri; Enerji Davaları Kongresi (yıllık; 7. kongre 15 Ekim 2026). İlişkili: Enerji Davaları Kongresi, EPDK, HHGM, Enerji hukuku alanında çalışan hukuk büroları Not: Eski web adresi (ehae.org) yanıt vermiyor; güncel alan adı enerjihukuku.org.tr.

• enerjihukuku.org.tr ↗

Türkiye Barolar Birliği Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu ile baroların enerji hukuku

komisyonları Meslek odası / birliği · Dayanak: 1136 sayılı Avukatlık Kanunu · chk.barobirlik.org.tr Avukatlık Kanununa dayanan kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları Türkiye Barolar Birliği (TBB) ve il barolarının, çevre ve enerji hukukuna ilişkin çalışma birimlerini kapsar. TBB Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu maden, termik santral ve büyük altyapı projelerine ilişkin keşif ve bilirkişi süreçlerini izler, saha değerlendirme raporları hazırlar, sempozyumlar düzenler ve her yıl Avukat Noyan Özkan Çevre ve Ekoloji Onur Ödülünü verir. İstanbul Barosu Enerji Hukuku Komisyonu, Ankara Barosu Enerji Hukuku Kurulu ve Kent ve Çevre Merkezi ise enerji piyasası, lisans ve kamulaştırma uyuşmazlıklarında çalışan avukatları bir araya getiren meslek içi çalışma birimleridir. Akbelen, Çanakkale ve Niğde maden projeleri gibi davalarda baroların açıklamaları kamuoyu tartışmasını etkiler. Başlıca yayın ve kaynaklar: TBB Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu makale ve kitapları; Avukat Noyan Özkan Çevre ve Ekoloji Onur Ödülü (yıllık); Niğde madencilik faaliyetleri değerlendirme raporu. İlişkili: EHAE, Yerel çevre platformları ve dava girişimleri, ÇEDİDGM, Enerji hukuku alanında çalışan hukuk büroları

Not: İlgili birimler: TBB Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu (chk.barobirlik.org.tr); İstanbul Barosu Enerji Hukuku Komisyonu ile Çevre, Kent ve İmar Hukuku Komisyonu (istanbulbarosu.org.tr/komisyon); Ankara Barosu Enerji Hukuku Kurulu ve Kent ve Çevre Merkezi (ankarabarosu.org.tr). Eski taslak adı TBB ve baroların enerji hukuku

komisyonları idi.

• chk.barobirlik.org.tr ↗

Ember

Düşünce kuruluşu · Kuruluş: 2008 · ember-energy.org/tr 2008'de Sandbag adıyla kurulan, sonradan Ember adını alan, Londra merkezli bağımsız ve kâr amacı gütmeyen küresel enerji düşünce kuruluşudur; Türkiye'ye yönelik düzenli analizler yayımlar ve Türkçe internet sayfası bulunur. Ülkelerin elektrik üretimi, talebi ve emisyonlarını aylık ve yıllık açık veri setleri halinde yayımlar; Türkiye için kaynak bazında üretim, kömür ve gaz kullanımı ile rüzgar ve güneşin payını uluslararası karşılaştırmalı olarak sunar. Yıllık Türkiye Elektrik Görünümü raporu, kömürden çıkış takvimi, yenilenebilir kapasite hedefleri ve elektrik ithalatına bağlı arz güvenliği tartışmalarında medyada ve politika belgelerinde sıkça kullanılır. Veri araçları, Küresel Elektrik Görünümü ve kömür madeni metanı analizleri de sitede ücretsiz erişilebilir. Başlıca yayın ve kaynaklar: Türkiye Elektrik Görünümü (Türkiye Electricity Review; yıllık, 2026 sürümü); Küresel Elektrik Görünümü (Global Electricity Review, yıllık); Aylık ve yıllık elektrik verileri (açık veri); Global Coal Mine Methane Review (2026). İlişkili: EPİAŞ Şeffaflık Platformu, TEİAŞ, SHURA, CAN Europe

Not: Kuruluş yılı ve eski adı Vikipedi maddesine dayanır. Uluslararası kuruluş olup Türkiye çalışmaları nedeniyle bu

bölümde yer alır.

• ember-energy.org ↗

Avrupa İklim Eylem Ağı (CAN Europe)

Uluslararası kuruluş · caneurope.org Brüksel merkezli Climate Action Network Europe, iklim ve enerji politikası alanında çalışan Avrupa sivil toplum kuruluşlarının şemsiye ağıdır; 1989'da kurulan küresel Climate Action Network'ün Avrupa kanadıdır. Batı Balkanlar ve Türkiye programıyla AB'ye komşu ülkelerde sürdürülebilir enerjiye geçişi izler ve Türkiye'deki İklim Ağının üyesidir. 2021-2025 dönemindeki kömür madeni sahalarını, ÇED süreçlerini ve ruhsat ihalelerini derleyen Kömür Madenleri Veri Tabanı çalışmasını yürütmüş, Global Energy Monitor'ün Boom and Bust Coal raporunun Türkiye bölümüne analiz katkısı vermiştir. COP31 sürecinde Türkiye'deki Halkların İklim Zirvesi için sivil topluma hibe çağrıları açmaktadır. Ulusal katkı beyanı değerlendirmeleri ve politika notları sitede yer alır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Coal Mining in Türkiye (2021-2025): EIA Processes, Licensing Tenders and Site Analysis; COP30: Key Demands for the Western Balkans and Türkiye; Türkiye 2030 hedeflerine ilişkin değerlendirme notları. İlişkili: İklim Ağı, İDPAD, WWF-Türkiye, MAPEG, ÇEDİDGM

Not: Türkiye çalışmaları sitede Western Balkans and Türkiye başlığı altında yer alır. Küresel ağın kuruluş yılı (1989)

Vikipedi maddesine dayanır; Avrupa ağının kuruluş yılı doğrulanamadığından boş bırakılmıştır.

• caneurope.org ↗

Greenpeace Türkiye (Yeşil Barış Akdeniz Derneği)

Dernek / birlik / vakıf · greenpeace.org/turkey Uluslararası Greenpeace ağının Türkiye'deki kampanya örgütüdür ve Yeşil Barış Akdeniz Derneği tüzel kişiliği altında çalışır ve bireysel destekçilerin bağışlarıyla finanse edilir. Enerji, iklim krizi ve biyoçeşitlilik başlıklarında kampanya yürütür; önce kömürden, ardından tüm fosil yakıtlardan çıkış çağrısını merkeze alır, hava kirliliğinin sağlık etkilerini ve kömürlü santrallerin çevre mevzuatına uyumunu izler. Eylül 2026'da Arctic Sunrise gemisiyle İstanbul Boğazı'nda düzenlenen Kömürden Çıkış, Şimdi eylemi gibi görünür eylemleri, COP31 öncesinde kömür politikasını medya gündemine taşır. Nükleer enerjiye karşı tutumuyla Akkuyu ve yeni santral projeleri tartışmalarında da taraftır. İklim Ağı üyesidir; raporlar ve kampanya içerikleri sitede yer alır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Enerji ve İklim Krizi kampanya raporları; Greenpeace Türkiye blog ve basın açıklamaları. İlişkili: İklim Ağı, Akkuyu Nükleer Anonim Şirketi, THHD, EÜAŞ

Not: Eski taslakta Greenpeace Akdeniz adıyla yer alıyordu; site ve kamuoyunda Greenpeace Türkiye adı

kullanılmaktadır.

• www.greenpeace.org ↗

WWF-Türkiye (Doğal Hayatı Koruma Vakfı) (WWF-Türkiye)

Dernek / birlik / vakıf · Kuruluş: 1996 · wwf.org.tr Kökeni 1975'te kurulan Doğal Hayatı Koruma Derneğine dayanan, 1996'dan beri vakıf olarak çalışan ve 2001'de WWF ağının Türkiye ofisi olan doğa koruma kuruluşudur. Biyoçeşitlilik, denizler,

• www.wwf.org.tr ↗

ormanlar ve tarımın yanında İklim ve Enerji programı yürütür; hızlı, yeşil ve adil bir enerji sistemine geçiş için raporlar hazırlar, enerji dönüşümünün kaynak ihtiyacını ve adil geçişin iklim hedeflerine entegrasyonunu inceler. 7552 sayılı İklim Kanununun hazırlık sürecinde kanunun içeriğine ilişkin önerileri ve bilgi notlarıyla tartışmaya katılmıştır. İklim Ağı üyesidir. Raporlar, yıllık faaliyet ve etki raporları sitedeki Raporlar bölümünde yayımlanır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Hızlı, Yeşil, Adil: Enerji Sistemimizi Dönüştürmek; Türkiye'nin Enerji Dönüşümü: İklim Hedeflerine Adil Enerji Geçişi Entegrasyonu; Adil Bir Enerji Dönüşümü İçin Kaynak Yaratmak; İklim Kanunu Bilgi Notu; Faaliyet ve Etki Raporu (yıllık; 2025 sürümü). İlişkili: İklim Ağı, 7552 sayılı İklim Kanunu, CAN Europe, İDB

Not: Vakıf olarak kuruluş 1996; derneğin kuruluşu 1975. Site otomatik isteklerde 403 döndürebilir, tarayıcıdan

erişilebilir.

Türkiye Erozyonla Mücadele, Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfı (TEMA Vakfı)

Dernek / birlik / vakıf · Kuruluş: 1992 · tema.org.tr 1992'de Hayrettin Karaca ve Nihat Gökyiğit tarafından kurulan, toprak, su ve doğal varlıkların korunmasına odaklanan geniş gönüllü tabanlı bir vakıftır. Savunuculuk ve Çevre Politikaları başlığı altında Enerji ve Maden Politikaları alanı yürütür; tarım alanları ve su varlıklarını tehdit eden kömür madenciliği ve termik santral projelerine karşı hukuki süreçler başlatır, çevre yatırımlarını tamamlamamış özelleştirilmiş termik santralleri izler. Enerji verimliliği ve alternatif kaynaklara dayalı politika notlarıyla kömür odaklı enerji planlamasına eleştirel katkı sunar; ÇED süreçleri ve siyanürlü liç madenciliği tartışmalarında öne çıkar. Türkiye'nin kömür karnesini tutan komuretme.org sitesini kurmuştur. İklim Ağı üyesidir; davalar, raporlar ve faaliyet raporları sitede yer alır. Başlıca yayın ve kaynaklar: komuretme.org (kömür izleme sitesi); Enerji ve Maden Politikaları politika notları; Faaliyet Raporları (yıllık). İlişkili: İklim Ağı, ÇEDİDGM, MAPEG, Yerel çevre platformları ve dava girişimleri Not: Kuruluş yılı ve kurucular İngilizce Vikipedi maddesine dayanır.

• www.tema.org.tr ↗

Doğa Derneği

Dernek / birlik / vakıf · Kuruluş: 2002 · dogadernegi.org/tr 2002'de kurulan, biyolojik çeşitliliğin korunması için çalışan, üye ve gönüllü tabanlı bir doğa koruma derneğidir. Uluslararası bir bilim ekibiyle geliştirdiği Önemli Doğa Alanları yöntemini 2004'te yayımlamış, 2006'da Türkiye'nin korunmada öncelikli alanlarını içeren kitabı hazırlamıştır; bu envanter, rüzgar ve hidroelektrik santrali ile maden projelerinin saha seçimi ve ÇED tartışmalarında başvurulabilecek bir kaynaktır. Göçmen kuşlar için güvenli göç yolları çalışmasında izole edilmemiş elektrik dağıtım direklerinin yol açtığı kuş ölümlerine dikkat çeker ve direklerin yalıtılmasını savunur. Önemli Doğa Alanlarının güncellenmesi için ulusal koordinasyon çalıştayları düzenler; 23. Türkiye Kuş Konferansı 9-11 Ekim 2026'da İstanbul'da yapılacaktır. İklim Ağı üyesidir. Başlıca yayın ve kaynaklar: Türkiye'nin Önemli Doğa Alanları (2006); Kuşlar İçin Güvenli Göç Yolları çalışması; Türkiye Kuş Konferansı (23. konferans Ekim 2026). İlişkili: İklim Ağı, TVKGM, ÇEDİDGM

• dogadernegi.org ↗

Sağlık ve Çevre Birliği (HEAL)

Uluslararası kuruluş · Kuruluş: 2004 · env-health.org Health and Environment Alliance, 2004'te Brüksel'de kurulan ve çevre ile sağlık ilişkisi üzerine çalışan Avrupa sağlık kuruluşlarını bir araya getiren kâr amacı gütmeyen bir ağdır; Türkiye'de sağlık meslek örgütleriyle ortak projeler yürütür. Kömürlü termik santrallerin hava kirliliği yoluyla yarattığı hastalık yükünü ve sağlık maliyetini hesaplayan raporlarıyla Türkiye'deki kömür tartışmasına sağlık boyutunu taşımıştır. Nisan 2020'den itibaren HASUDER ve Kocaeli Üniversitesiyle AB destekli Çevre, İklim ve Sağlık için İş Birliği Projesini (ÇİSİP) yürütmüş, iklim krizi ile ruh sağlığı ve sağlık sisteminin dayanıklılığı konularında bilgi notları yayımlamıştır. Türkçe raporlar ve bilgi notları sitede arama yoluyla erişilebilir.

• www.env-health.org ↗

Başlıca yayın ve kaynaklar: Ödenmeyen Sağlık Faturası: Türkiye'de Kömürlü Termik Santraller Bizi Nasıl Hasta Ediyor (2015); Türkiye'de Kronik Kömür Kirliliği: Kömürün Sağlık Yükü ve Kömür Bağımlılığını Sonlandırmak; İklim Değişikliği ve Ruh Sağlığı (ÇİSİP bilgi notu). İlişkili: TTB, THHD, EÜAŞ

Not: Kuruluş yılı İngilizce Vikipedi maddesine dayanır. Türkiye'de ayrı bir ofis yerine ortak projelerle çalışır; eski

taslaktaki HEAL Türkiye adı düzeltilmiştir.

İklim için 350 Derneği (350 Türkiye)

Dernek / birlik / vakıf · 350turkiye.org Küresel 350.org hareketinin Türkiye'deki yapılanmasıdır ve İklim için 350 Derneği tüzel kişiliğiyle çalışır; topluluk örgütlenmesi, kampanya ve eğitim yöntemleriyle fosil yakıtların sona erdirilmesini savunur. Kamu bankalarının ve özel bankaların kömür ve fosil yakıt finansmanına karşı kampanyalar yürütür; yenilenebilir enerji kooperatiflerinin önündeki mevzuat engellerinin kaldırılması, belediyelerin enerji dönüşümündeki rolü ve Milas gibi kömür bölgelerinde zeytincilik temelli yerel ekonomi alternatifleri üzerine raporlar yayımlar. Doğal gazın temiz yakıt olarak sunulmasına itiraz eden yayınlarıyla gaz yatırımları tartışmasına da katılır. İklim Ağı üyesidir; raporlar, alet çantaları ve kampanya arşivi sitede yer alır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Yenilenebilir Enerji Kooperatifleri raporu; Büyükşehir Belediyeleri ve Enerji Dönüşümü raporu; BIST 30 Şirketlerinin 2023 İklim ve Sürdürülebilirlik Karnesi; Türkiye'deki Bankaların İklim Değişikliğine Yaklaşımı 2024; Gaz: Doğal ama Temiz Değil. İlişkili: İklim Ağı, SEFiA, Enerji kooperatifleri ve topluluk enerjisi girişimleri, Büyükşehir belediyeleri, TBB

Not: Eski taslakta 350.org Türkiye, Fridays for Future Türkiye ve İklim için Gençlik tek girişte toplanmıştı; tüzel kişiliği ve resmî sitesi doğrulanabilen 350 Türkiye bırakılmıştır. 350.org/tr adresi otomatik isteklerde 403 döndürdüğünden Türkiye sitesi kullanılmıştır. Site, kısa tarayıcı kimliğiyle yapılan otomatik isteklerde 403

döndürebilir; tam tarayıcı kimliğiyle 200 döner.

• 350turkiye.org ↗

Yuvam Dünya Derneği

Dernek / birlik / vakıf · yuvamdunya.org/tr İklim kriziyle mücadele ve sürdürülebilir yaşam amacıyla sanatçı, iletişimci, akademisyen, bilim insanı ve iş insanlarından oluşan bir grup tarafından kurulan bir dernektir. İş dünyasından başlayarak toplumun geneline ulaşmayı hedefler; şirketlere yönelik İklim Dostu Kurumsal Şirket Dönüşüm Programı ile çalışanların ve yönetimlerin iklim okuryazarlığını artırmaya çalışır, Yuvam Dünya İklim Akademisi ile eğitim programları ve İklim Kliniği ile iklim ve sağlık alanında hizmet sunar. Enerji sektörüne doğrudan politika önerisi getirmekten çok, kurumsal dönüşüm ve iklim iletişimi alanında Borusan Holding gibi sanayi gruplarıyla yürüttüğü programlarla öne çıkar. Dünyahali bülteni, iklim sözlüğü, bilimsel bilgi kütüphanesi ve İklim Duyarlı Etkinlik Tasarım Rehberi sitede yayımlanır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Dünyahali (bülten); İklim Duyarlı Etkinlik Tasarım Rehberi; İklim Sözlüğü. İlişkili: İklim Ağı

Not: Eski web adresinin ana sayfası 404 veriyordu; çalışan resmî sayfa yuvamdunya.org/tr. Kuruluş yılı sitede

belirtilmemiştir.

• yuvamdunya.org ↗

Türkiye Üçüncü Sektör Vakfı (TÜSEV)

Dernek / birlik / vakıf · Kuruluş: 1993 · tusev.org.tr 1993'te Türkiye'deki sivil toplum kuruluşlarının hukuki ve mali altyapısını güçlendirmek amacıyla kurulan, üyelik esasına dayalı bir vakıftır. Dernek ve vakıf mevzuatı, yardım toplama düzenlemeleri, etkin bağışçılık ve sivil toplumun itibarı üzerine araştırma ve savunuculuk yapar; iklim ve enerji alanında çalışan kuruluşların kaynak ve örgütlenme ortamını doğrudan etkileyen yasal çalışmaları izler. Sabancı Vakfının hibe desteğiyle yürüttüğü İklim Değişikliği ile Mücadele için Türkiye Ulusal Filantropi Taahhüdünü Haziran 2026'da otuz öncü imzacı kurumla başlatmış; Türkiye bu taahhütle İklim için Filantropi küresel hareketine katılmıştır. Aylık Mühim Olan Bülten, araştırmalar ve e- kütüphane sitede yer alır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Mühim Olan Bülten (aylık); İklim Değişikliği ile Mücadele için Türkiye Ulusal Filantropi Taahhüdü (2026); Faaliyet Raporları ve Mali Tablolar.

• tusev.org.tr ↗

İlişkili: İklim Ağı, ECF

Not: Eski taslakta Sivil Toplum için Destek Vakfı ile birlikte anılıyordu; o vakfın resmî sitesi bulunamadığından giriş

TÜSEV'e indirilmiştir.

İklim Ağı

Dernek / birlik / vakıf · iklimagi.org Türkiye'de iklim ve enerji alanında çalışan uzman sivil toplum kuruluşlarının oluşturduğu bir ağdır; üyeleri arasında WWF-Türkiye, TEMA Vakfı, Greenpeace Türkiye, CAN Europe, ClientEarth, Doğa Derneği, SEFiA, Temiz Hava Hakkı Derneği, İDPAD, 350 Türkiye ve Yeşil Düşünce Derneği bulunur. Küresel sıcaklık artışının 1,5 derecede sınırlandırılması hedefiyle ulusal iklim politikası ve mevzuatı, enerji başta olmak üzere emisyon yoğun sektörlerin dönüşümü, iklim diplomasisi, adil geçiş ve uyum konularında ortak görüş ve savunuculuk faaliyeti yürütür. Fosil yakıt, nükleer ve savunma sektörü şirketleriyle ortaklık yapmama ilkesi vardır. Türkiye'nin iklim hedefi ve COP31 Başkanlığı ile yeni kömür yatırımlarının çelişkisi üzerine ortak açıklamaları sitede yayımlanır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Hedef Varsa Hayat Var: Türkiye'nin iklim hedefi için İklim Ağının önerileri; Türkiye'nin COP31 Başkanlığı ile Yeni Kömür Yatırımları Çelişiyor (ortak açıklama, 2026). İlişkili: WWF-Türkiye, TEMA Vakfı, Greenpeace Türkiye (Yeşil Barış Akdeniz Derneği), CAN Europe, Doğa Derneği, SEFiA, THHD, İDPAD, 350 Türkiye, YDD, İDB

Not: Yeni eklendi. Yeni üyeler en az iki üyenin önerisi ve Etik Kurul değerlendirmesiyle kabul edilir. Kuruluş yılı

sitede belirtilmemiştir.

• iklimagi.org ↗

Temiz Hava Hakkı Derneği (THHD)

Dernek / birlik / vakıf · temizhavahakki.org Sağlık, doğa koruma ve iklim alanında çalışan meslek örgütleri ve sivil toplum kuruluşlarının bir araya geldiği Temiz Hava Hakkı Platformu ile dava süreçlerini yürüten Temiz Hava Hakkı Derneğinden oluşan yapıdır; platform on yıllık çalışmasını bir sempozyumla değerlendirmiştir. Hava kalitesi ölçüm verilerini Dünya Sağlık Örgütü sınır değerleriyle karşılaştırarak termik santraller, sanayi ve trafik kaynaklı kirliliğin sağlık etkilerini ve ekonomik maliyetini raporlar. Büyük sanayi tesislerine çevresel muafiyet tanıyan düzenlemeye karşı açtığı davada Danıştay'ın Eylül 2026'da yürütmeyi durdurma kararı vermesi, kömürlü santrallerin çevre yatırımı yükümlülükleri tartışmasında önemlidir. Her yıl yayımlanan Kara Rapor, Türkiye genelinde partikül madde kirliliğini, buna bağlı ölümleri ve ekonomik faturayı derleyen başlıca kaynaktır. İklim Ağı üyesidir. Başlıca yayın ve kaynaklar: Kara Rapor: Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri (yıllık; 2025 sürümü Haziran 2026); Hava Kirliliğinin Yaşam Boyu Sağlık Etkileri; E-bültenler. İlişkili: İklim Ağı, HEAL, TTB, ÇYGM, EÜAŞ Not: Yeni eklendi. Platform ile dernek aynı site üzerinden çalışır; kuruluş yılı sitede belirtilmemiştir.

• temizhavahakki.org ↗

9.2 Üniversite enstitü ve araştırma merkezleri

Bu alt bölüm, enerji ve iklim alanında insan kaynağı yetiştiren, Ar-Ge ve test hizmeti sunan ya da politika tartışmalarına veri üreten başlıca üniversite enstitüleri, merkezleri ve bölümleri ile TÜBİTAK'ın enerjiyle ilişkili araştırma birimlerini tanıtır. Üniversitelerin enerji konulu uygulama ve araştırma merkezlerinin tam listesi 9.3'teki tabloda yer alır.

İstanbul Teknik Üniversitesi Enerji Enstitüsü (İTÜ EE)

Akademik birim · Kuruluş: 2003 · Dayanak: 3 Nisan 2003 tarihli ve 2003/5442 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ·

enerji.itu.edu.tr İTÜ'ye bağlı lisansüstü enstitüdür; 1961'de kurulan Nükleer Enerji Enstitüsünün 2003'te Bakanlar Kurulu kararıyla yeniden yapılandırılmasıyla bugünkü adını almıştır. Enerji Bilim ve Teknoloji, Enerji Planlaması ve Yönetimi, Konvansiyonel Enerji, Nükleer Araştırmalar ve Yenilenebilir Enerji anabilim dallarında yüksek lisans ve doktora yürütür; Nükleer Enerji Mühendisliği programları da buradadır. Bünyesindeki TRIGA Mark II araştırma reaktörü ile batarya, hidrojen, ısı pompası ve radyasyon ölçüm laboratuvarları sanayiye test hizmeti verir. Sınırları içinde Türkiye'nin ilk tematik teknokenti olan Enerji Teknokenti kurulmuş, Ar-Ge firmalarıyla ortak ekosistem oluşturulmuştur. Faaliyet raporları, tez arşivi ve bültenler sitede yayımlanır.

• enerji.itu.edu.tr ↗

Başlıca yayın ve kaynaklar: Faaliyet Raporları (yıllık); Enerji Enstitüsü tez arşivi (2003 sonrası) ve Nükleer Enerji Enstitüsü tezleri (1989-2004); Enstitü bültenleri. İlişkili: YÖK, TENMAK, NDK, Akkuyu Nükleer Anonim Şirketi, Dr-V TEAM Not: Öncülü 1961 tarihli İTÜ Nükleer Enerji Enstitüsüdür.

Orta Doğu Teknik Üniversitesi Güneş Enerjisi Araştırma ve Uygulama Merkezi (ODTÜ-GÜNAM)

Akademik birim · Kuruluş: 2009 · Dayanak: ODTÜ Güneş Enerjisi Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği

(RG 30.09.2009, 27362); 6550 sayılı Araştırma Altyapılarının Desteklenmesine Dair Kanun · odtugunam.org ODTÜ bünyesinde 2009'da kurulan güneş enerjisi merkezidir; 2021'de 6550 sayılı Kanun kapsamında tematik araştırma altyapısı statüsü almış, kendi yönetim kurulu ve bütçesiyle çalışmaktadır. Silisyum ve yeni nesil fotovoltaik (perovskit, tandem, organik) hücreler, modül teknolojileri, yoğunlaştırılmış güneş enerjisi, güç elektroniği ve şebeke entegrasyonu alanlarında Ar- Ge yürütür; yarı endüstriyel ölçekli fotovoltaik pilot üretim hattı, temiz odalar ve dış ortam test sahalarıyla sanayiye test, karakterizasyon ve prototipleme hizmeti verir. Yerli hücre ve modül üretimi, YEKA yerli katkı şartları ve PV teknolojisi transferi tartışmalarında başvurulan başlıca akademik altyapıdır. Yıllık faaliyet raporları sitede yer alır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Yıllık Faaliyet Raporları. İlişkili: GÜNDER, GENSED, TÜBİTAK, EİGM Not: Eski gunam.metu.edu.tr adresi bu doğrulamada yanıt vermedi; merkezin güncel sitesi odtugunam.org.

• odtugunam.org ↗

Orta Doğu Teknik Üniversitesi Petrol Araştırma Merkezi (PAL)

Akademik birim · Kuruluş: 1994 · Dayanak: ODTÜ Petrol Araştırma Merkezi Yönetmeliği (RG 02.07.2002, 24803)

· pal.metu.edu.tr ODTÜ'ye bağlı akredite analiz ve danışmanlık merkezidir; 1994'ten bu yana hizmet verir, yönetmeliği 2002'de yayımlanmıştır. Kurşunsuz benzin, motorin, biyodizel, fuel oil, doğal gaz, LPG ve madeni yağların kalite analizlerini yapar; Gümrük Müsteşarlığı tebliğiyle (RG 15.02.2001) hakem laboratuvar olarak kabul edilmiştir. Rafineriden bayiye akaryakıt kalitesinin izlenmesi, kaçak ve standart dışı akaryakıt uyuşmazlıkları ile petrol arama-üretim ve çevre projelerinde referans laboratuvar işlevi görür; jeotermal sularda izleyici (tracer) analizleri de yapar. Rezervuar, sondaj ve karbon depolama alanındaki akademik eğitim ise aynı üniversitenin Petrol ve Doğal Gaz Mühendisliği Bölümünde yürütülür. Yıllık eğitim programı ve hizmet listesi sitede yayımlanır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Yıllık eğitim programı; Analiz hizmetleri listesi. İlişkili: ODTÜ PETE, EPDK, TÜPRAŞ, ADER

• pal.metu.edu.tr ↗

Orta Doğu Teknik Üniversitesi Petrol ve Doğal Gaz Mühendisliği Bölümü (ODTÜ PETE)

Akademik birim · Kuruluş: 1981 · pete.metu.edu.tr ODTÜ Mühendislik Fakültesine bağlı akademik bölümdür; 1964'te Maden Mühendisliği bünyesinde program olarak açılmış, ilk mezunlarını 1968'de vermiş ve 1981'de ayrı bölüm olmuştur. Lisans ve lisansüstü düzeyde rezervuar, sondaj ve üretim mühendisliği eğitimi verir; PVT, gelişmiş petrol kurtarma, karot analizi ve sondaj akışkanları laboratuvarları bulunur. Jeotermal emisyon kontrolü (GECO) gibi Avrupa projelerinde yer alır. TPAO ve özel arama-üretim şirketlerinin mühendis ihtiyacının önemli kaynağıdır; Karadeniz gazı, kara sahalarında üretim artışı ve karbon yakalama- depolama tartışmalarında akademik uzmanlık sunar. Bölümün düzenlediği Sektör ve Akademi Enerji Buluşması, sanayi temsilcileriyle öğrencileri bir araya getiren panel ve seminer etkinliğidir. Başlıca yayın ve kaynaklar: Sektör ve Akademi Enerji Buluşması (etkinlik). İlişkili: PAL, TPAO, MAPEG, TJD

• pete.metu.edu.tr ↗

Orta Doğu Teknik Üniversitesi Rüzgâr Enerjisi Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi

(RÜZGEM)

Akademik birim · Kuruluş: 2011 · Dayanak: ODTÜ Rüzgar Enerjisi Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi

Yönetmeliği (RG 28.02.2011, 27860) · ruzgem.metu.edu.tr ODTÜ'ye bağlı rüzgâr enerjisi araştırma merkezidir; İngilizce adıyla METUWIND olarak da anılır ve yönetmeliği 2011'de yayımlanmıştır. Hesaplamalı ve deneysel aerodinamik, yapı ve kompozit malzeme karakterizasyonu, yapısal dinamik ve elektromekanik laboratuvarlarında türbin kanadı ve

• ruzgem.metu.edu.tr ↗

bileşen tasarımı üzerine çalışır; büyük ölçekli çok amaçlı rüzgâr tüneli projesi yürütmüş, sanayiye tünel testi hizmeti sunmaktadır. Yerli türbin ve kanat üretimi, YEKA rüzgâr yarışmalarındaki yerlilik şartları ve açık deniz rüzgârına hazırlık gibi başlıklarda akademik bilgi birikimi sağlar. Sitesinde Türkiye Rüzgar Enerjisi Birliği ve Avrupa Rüzgâr Enerjisi Akademisi (EAWE) bağlantılarına yer verir; projeler, yayınlar ve seminer duyuruları buradan izlenir. Başlıca yayın ve kaynaklar: Proje ve yayın listeleri; Seminer duyuruları. İlişkili: TÜREB, TÜBİTAK, EİGM

Ege Üniversitesi Güneş Enerjisi Enstitüsü (EÜ-GEE)

Akademik birim · Kuruluş: 1978 · eusolar.ege.edu.tr Ege Üniversitesine bağlı enstitüdür; 1978'de kurulmuştur ve yenilenebilir enerji alanında kurulan ilk enstitü olarak bilinir. YÖK'ün 1982 kararıyla açılan Enerji ve Enerji Teknolojisi anabilim dallarında güneş ısıl sistemleri, fotovoltaik, yeni nesil hücreler, güneş mimarisi, biyokütle, rüzgâr, jeotermal ve enerji verimliliği konularında araştırma yürütür; lisansüstü programlar bugün Fen Bilimleri Enstitüsü çatısı altında sürdürülmektedir. Kuruluşundan bu yana çok sayıda kamu kurumu ve şirketle protokol imzalamış, test ve analiz hizmeti sunmaktadır. Ege bölgesinde güneş ve jeotermal yatırımlarına insan kaynağı yetiştiren köklü birimlerden biridir. Yıllık raporları, proje ve yayın listeleri sitede yayımlanır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Yıllık Raporlar; Proje ve yayın listeleri. İlişkili: GÜNDER, ODTÜ-GÜNAM, JEOMER Not: Eski gee.ege.edu.tr adresi yanıt vermiyor; üniversitenin enstitü listesi eusolar.ege.edu.tr adresine yönlendirir.

• eusolar.ege.edu.tr ↗

İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü Jeotermal Enerji Araştırma ve Uygulama Merkezi (JEOMER)

Akademik birim · Kuruluş: 2005 · Dayanak: İYTE Jeotermal Enerji Araştırma ve Uygulama Merkezi Yönetmeliği

(RG 11.05.2005, 25812) · geocen.iyte.edu.tr İYTE'ye bağlı jeotermal enerji merkezidir; Devlet Planlama Teşkilatı destekli Jeotermal Enerji Araştırma-Geliştirme, Test ve Eğitim Merkezi projesi kapsamında 2005'te kurulmuştur, İngilizce kısaltması GEOCEN'dir. Tümleşik Araştırmalar Merkezi içinde modelleme, enerji ve hidrojeoloji laboratuvarlarıyla jeotermal akışkan analizleri, kuyu içi sıcaklık-basınç ölçümleri ve ısıl konfor testleri yapar; kamu kurumları ve şirketlere ücretli analiz hizmeti sunar. Batı Anadolu'daki jeotermal elektrik ve ısıtma yatırımları, reenjeksiyon ve gaz emisyonu tartışmalarında bölgesel akademik referanstır; Gülbahçe jeotermal sahası ve antik Roma hamamı çalışmaları merkezin proje başlıkları arasındadır. Faaliyet raporları, tezler ve jeotermal yayınlar sitede listelenir. Başlıca yayın ve kaynaklar: Faaliyet Raporları; GEOCEN yayınları ve raporları; Tez listesi. İlişkili: TJD, JESDER, MAPEG, EÜ-GEE

• geocen.iyte.edu.tr ↗

Hacettepe Üniversitesi Nükleer Enerji Mühendisliği Bölümü

Akademik birim · Kuruluş: 1977 · nuke.hacettepe.edu.tr Hacettepe Üniversitesi Mühendislik Fakültesine bağlı akademik bölümdür; 1977'de lisansüstü programla kurulmuş, 1982'de Türkiye'nin ilk nükleer enerji mühendisliği lisans programını açmıştır. Reaktör fiziği, termohidrolik, radyasyon korunması, nükleer yakıt, modelleme ve simülasyon alanlarında lisans, yüksek lisans ve doktora eğitimi verir; programı 2015'ten bu yana MÜDEK akreditasyonuna sahiptir. Mezunları Akkuyu Nükleer Güç Santrali, Nükleer Düzenleme Kurumu ve TENMAK gibi kurumların mühendis kadrosunun önemli kaynağıdır; bu nedenle nükleer programın insan kaynağı planlaması tartışmalarında sıkça anılır. Aynı üniversitede Nükleer Sistemler Uygulama ve Araştırma Merkezi de bulunur. Duyurular, seminerler ve program bilgileri bölüm sitesinden izlenir. Başlıca yayın ve kaynaklar: Seminer ve çalıştay duyuruları. İlişkili: Akkuyu Nükleer Anonim Şirketi, NDK, NÜKEN, NMD, İTÜ EE Not: Taslaktaki "Nükleer Bilimler Enstitüsü" adı Hacettepe için doğrulanamadı; giriş bölüm düzeyine indirildi.

• nuke.hacettepe.edu.tr ↗

Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi

Akademik birim · Kuruluş: 2014 · Dayanak: Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve

Araştırma Merkezi Yönetmeliği (RG 09.09.2014, 29114) · arastirma.bogazici.edu.tr (ilgili sayfa) Boğaziçi Üniversitesine bağlı uygulama ve araştırma merkezidir; yönetmeliği 2014'te yayımlanmıştır. İklim bilimi, iklim politikası ve düşük karbonlu kalkınma konularında araştırma, eğitim ve kamuoyu bilgilendirme çalışmaları yürütür; üniversitenin Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Çözümleri Ağı (UN SDSN) Türkiye çalışmaları da bu merkez üzerinden yürütülmektedir. Türkiye'nin 2053 net sıfır hedefi, emisyon ticaret sistemi, kömürden çıkış ve iklim uyumu tartışmalarında merkeze bağlı akademisyenler medyada ve politika toplantılarında sık yer alır. Merkezin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına ilişkin faaliyet raporları üniversitenin araştırma sayfasında yayımlanır; aynı üniversitede ayrıca Enerji Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi bulunur. Başlıca yayın ve kaynaklar: Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları faaliyet raporları. İlişkili: IICEC, CESD

Not: Merkezin climatechange.boun.edu.tr adresi bu doğrulamada yanıt vermedi; web alanı üniversitenin UYGAR

listesi sayfasını gösterir.

• arastirma.bogazici.edu.tr ↗

Koç Üniversitesi Tüpraş Enerji Uygulama ve Araştırma Merkezi (KUTEM)

Akademik birim · Kuruluş: 2012 · Dayanak: Koç Üniversitesi Tüpraş Enerji Uygulama ve Araştırma Merkezi

Yönetmeliği (RG 09.12.2014, 29200) · research.ku.edu.tr (ilgili sayfa) Koç Üniversitesi bünyesinde Tüpraş'ın finansmanıyla 2012'de kurulan enerji araştırma merkezidir; yönetmeliği 2014'te yayımlanmıştır ve faaliyetleri Koç Üniversitesi ile Tüpraş temsilcilerinden oluşan yürütme kurulunca planlanır. Mühendislik, fen ve iktisadi bilimlerden öğretim üyeleriyle fosil yakıtlar, biyoyakıtlar ve güneş yakıtları alanlarında yeni enerji teknolojileri geliştirir; araştırmalar merkeze ait yeni laboratuvar binasında ve bağlı öğretim üyelerinin laboratuvarlarında yürütülür. Türkiye'nin en büyük rafineri işletmecisinin akademik Ar-Ge ortağı olması, rafinaj sektörünün düşük karbon dönüşümü, yeşil hidrojen ve sürdürülebilir havacılık yakıtı tartışmaları açısından merkezi öne çıkarır. Seminerler, yayınlar ve proje listesi üniversitenin araştırma sayfasında yer alır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Yayın ve sunum listeleri; KUTEM seminer dizisi. İlişkili: TÜPRAŞ, HTD

Not: Üniversitede ayrıca Koç Üniversitesi Hidrojen Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi (RG 20.02.2024)

bulunur.

• research.ku.edu.tr ↗

Sabancı Üniversitesi Nanoteknoloji Araştırma ve Uygulama Merkezi (SUNUM)

Akademik birim · Kuruluş: 2010 · Dayanak: 6550 sayılı Araştırma Altyapılarının Desteklenmesine Dair Kanun ·

sunum.sabanciuniv.edu Sabancı Üniversitesi bünyesinde Kalkınma Bakanlığı ve Sabancı Vakfı yatırımıyla 2010'da kurulan nanoteknoloji merkezidir; 2017'de ulusal araştırma altyapılarından biri seçilmiş ve 6550 sayılı Kanun kapsamında yeniden yapılanmıştır. Nanomalzemeler, yaşam bilimleri, gıda-su-çevre, savunma ve enerji ana araştırma başlıklarıdır; enerji başlığında malzeme odaklı projeler yürütür, laboratuvarlarını üniversite ve sanayi kullanıcılarına açar. Enerji sektörü açısından batarya, yakıt pili ve güneş hücresi malzemeleri gibi ileri malzeme ihtiyaçlarında başvurulabilecek test, karakterizasyon ve ortak Ar-Ge altyapısıdır; sektörel politika üretiminden çok teknoloji geliştirme ayağında yer alır. Projeler, raporlar, bültenler ve broşürler sitede yayımlanır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Raporlar; Bültenler; Proje listeleri (enerji başlığı dahil). İlişkili: TÜBİTAK, IICEC

Not: Taslaktaki "ve Enerji Teknolojileri" eki kaldırıldı; merkezin resmî adı Nanoteknoloji Araştırma ve Uygulama

Merkezidir.

• sunum.sabanciuniv.edu ↗

Kadir Has Üniversitesi Enerji ve Sürdürülebilir Kalkınma Uygulama ve Araştırma Merkezi (CESD)

Akademik birim · Kuruluş: 2015 · Dayanak: Kadir Has Üniversitesi Enerji ve Sürdürülebilir Kalkınma Uygulama ve

Araştırma Merkezi Yönetmeliği (RG 24.03.2015, 29305) · cesd.khas.edu.tr Kadir Has Üniversitesinin 2015'te YÖK kararıyla kurulan enerji politikası merkezidir; İngilizce adının kısaltması CESD ile anılır. Enerji ekonomisi, piyasalar, jeopolitik ve iklim politikası üzerine araştırma

• cesd.khas.edu.tr ↗

yapar, enerji alanında yüksek lisans programına akademik destek verir. En bilinen çalışması, toplumun enerji kaynakları, nükleer, yenilenebilir ve iklim konusundaki algısını ölçen Türkiye Toplumunun Enerji Tercihleri Araştırmasıdır; Doğu Akdeniz gazı üzerine çalışmalar da yayımlamıştır. Kamuoyu verisi üretmesi nedeniyle enerji dönüşümünün toplumsal kabulü tartışmalarında kaynak gösterilir. Enerji Forumu ile Enerji Sohbetleri ve Yeşil Mutabakat ve Türkiye söyleşi dizileri başlıca etkinlikleridir; anket sonuçları, makaleler ve haber bülteni sitede yer alır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Türkiye Toplumunun Enerji Tercihleri Araştırması (dönemsel anket); Doğu Akdeniz gaz çalışması; Haber bülteni. İlişkili: IICEC, ETKB Not: Taslakta birlikte anılan Bahçeşehir Üniversitesi merkeze ait değildir; ayrıldı.

Özyeğin Üniversitesi Enerji, Çevre ve Ekonomi Uygulama ve Araştırma Merkezi (EÇEM)

Akademik birim · Kuruluş: 2009 · Dayanak: Özyeğin Üniversitesi Enerji, Çevre ve Ekonomi Uygulama ve

Araştırma Merkezi Yönetmeliği (RG 25.12.2009, 27443) · ecem.ozyegin.edu.tr/tr Özyeğin Üniversitesine bağlı uygulama ve araştırma merkezidir; 2009'da kurulmuştur ve İngilizce kısaltmasıyla CEEE olarak da anılır. Enerji, çevre ve ekonomi kesişimindeki sorunlara mühendislik ve mimari çözümler geliştirir; binalarda enerji verimliliği, sıfıra yakın enerjili bina ve bina yenileme alanında NEED4B, BRICKER ve TRIBE gibi Avrupa Birliği araştırma projelerinde yer almıştır. Bina stokunun enerji performansı, ısı yalıtımı ve konut enerji tüketimi tartışmalarında uygulamalı veri üretir. Üniversite ayrıca enerji sistemleri, akıllı şebeke ve enerji piyasalarını kapsayan Entegre Enerji Girişimi (IEI) çatısını oluşturmuş, EÇEM'i bu yapının parçası olarak konumlandırmıştır. Proje, yayın listeleri ve 10 yıl kitabı sitede yer alır. Başlıca yayın ve kaynaklar: EÇEM 10+ Yıl Kitabı; Proje ve yayın listeleri. İlişkili: ENVER, EVÇED Not: Eski ceee.ozyegin.edu.tr adresi artık varsayılan sunucu sayfası gösteriyor; güncel adres ecem.ozyegin.edu.tr.

• ecem.ozyegin.edu.tr ↗

Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Prof. Dr. T. Nejat Veziroğlu Temiz Enerji Uygulama ve

Araştırma Merkezi (Dr-V TEAM)

Akademik birim · Kuruluş: 2014 · Dayanak: Niğde Üniversitesi Prof. Dr. Turhan Nejat Veziroğlu Temiz Enerji

Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği (RG 28.02.2014, 28927 mükerrer) · ohu.edu.tr/drv-team Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesine bağlı uygulama ve araştırma merkezidir; yönetmeliği 2014'te, üniversitenin eski adı Niğde Üniversitesi iken yayımlanmıştır ve adını hidrojen ekonomisi kavramının öncülerinden Prof. Dr. T. Nejat Veziroğlu'ndan alır. Yakıt hücresi üretim ve test laboratuvarları ile hidrojen üretim ve depolama laboratuvarında çalışır; NATO destekli proje yürütmüş, patent ve ödüllü buluşlar geliştirmiştir. Türkiye Hidrojen Teknolojileri Stratejisi sonrasında yakıt hücresi ve hidrojen alanında öne çıkan taşra üniversitesi merkezlerindendir; Yıldız Teknik Üniversitesi ve İTÜ Enerji Enstitüsü ile iş birlikleri kurmuştur. Uluslararası hidrojen konferanslarına düzenli katılır; projeler, yayınlar ve faaliyet raporları merkez sayfasında yer alır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Faaliyet raporları; Proje ve yayın listeleri. İlişkili: HTD, TEMEN, İTÜ EE Not: Üniversitenin adı 2016 yılında Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi olarak değişmiştir.

• www.ohu.edu.tr ↗

TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (TÜBİTAK MAM)

Akademik birim · Kuruluş: 1972 · mam.tubitak.gov.tr TÜBİTAK'a bağlı, 1972'de kurulan ve Kocaeli Gebze yerleşkesinde çalışan çok disiplinli araştırma merkezidir; enerji çalışmaları Enerji Teknolojileri Başkan Yardımcılığı, iklim ve çevre çalışmaları İklim ve Yaşam Bilimleri Başkan Yardımcılığı altında yürütülür. Güç sistemleri, güç elektroniği, yenilenebilir enerji, enerji depolama, akıllı şebeke ve enerji izleme-tahmin alanlarında kamu siparişli projeler yapar; STATCOM, merkezi ve mikro eviriciler, yük tevzi bilgi sistemi, su türbini hız regülatörü ve santral otomasyon sistemi gibi yerli ürünler geliştirmiştir. Elektrik iletim şebekesi ve santral kontrol sistemlerinin yerlileştirilmesinde başlıca kamu Ar-Ge aktörlerinden biridir. Proje, ürün, makale ve bildiri listeleri sitede yayımlanır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Enerji teknolojileri proje ve ürün katalogları; Makale, bildiri ve kitap listeleri. İlişkili: TÜBİTAK, TEİAŞ, EÜAŞ, TÜBİTAK RUTE

• mam.tubitak.gov.tr ↗

Not: Taslak ad "Enerji Teknolojileri" ekiyle yazılmıştı; enerji birimi bugün Enerji Teknolojileri Başkan Yardımcılığı

adını taşır.

TÜBİTAK Raylı Ulaşım Teknolojileri Enstitüsü (TÜBİTAK RUTE)

Akademik birim · rute.tubitak.gov.tr TÜBİTAK'a bağlı, TCDD ile kurulan Ar-Ge iş birliğine dayanan araştırma enstitüsüdür ve raylı ulaşım teknolojilerine odaklanır. Alternatif Enerji Teknolojileri, Elektrikli Araç Teknolojileri, Robotik ve Akıllı Sistemler ile Sinyalizasyon Sistemleri bölümlerinden oluşur; elektrikli lokomotif ve şehir içi raylı taşıtlar için cer motorları ve güç platformları geliştirmiş, yerli elektrikli ana hat lokomotifi projesinde görev almıştır. TENMAK ile hidrojen temelli karbon nötr içten yanmalı motor projesi yürütmesi, ulaştırmada elektrifikasyon ve hidrojen kullanımı tartışmalarında enerji sektörüyle kesişen yönüdür. Enerji sektörü açısından talep tarafındaki elektrikli ulaşım dönüşümünün teknoloji ayağını temsil eder. Haberler, ürün tanıtımları ve test hizmetleri sitede duyurulur. Başlıca yayın ve kaynaklar: Ürün ve test hizmetleri tanıtımları. İlişkili: TÜBİTAK, TENMAK, TÜBİTAK MAM

• rute.tubitak.gov.tr ↗

Enerji sistemleri mühendisliği lisans programları

Akademik birim · tf-esm.gazi.edu.tr Bu giriş tek bir kurumu değil, üniversitelerin mühendislik ve teknoloji fakültelerinde açılan enerji sistemleri mühendisliği lisans programlarını kategori olarak ele alır. Programlar ısıl sistemler, elektrik enerjisi üretimi ve dağıtımı, yenilenebilir kaynaklar ve enerji verimliliğini birleştiren bir müfredat izler; örneğin Gazi Üniversitesi Teknoloji Fakültesi bünyesindeki bölüm lisans, yüksek lisans ve doktora eğitimi ile işyeri eğitimi uygulaması yürütür. Mezunlar enerji yöneticisi, santral işletmesi, proje geliştirme ve dağıtım şirketi kadrolarına yönelir; programların kontenjan, doluluk ve istihdam durumu yükseköğretim planlaması ile sektörün nitelikli personel ihtiyacı tartışmalarında izlenir. Güncel program ve kontenjan listesi için YÖK Atlas, bölüm bilgileri için ilgili fakülte siteleri kullanılır. Başlıca yayın ve kaynaklar: YÖK Atlas program ve kontenjan verileri. İlişkili: YÖK, EMO, MMO, Enerji ve iklim odaklı lisansüstü programlar

Not: Taslakta Yıldız Teknik, Marmara ve Gazi üniversitelerini birlikte anan karma giriş kategori girişine

dönüştürüldü; web alanı örnek bölüm olarak Gazi Üniversitesini gösterir.

• tf-esm.gazi.edu.tr ↗

Enerji ve iklim odaklı lisansüstü programlar

Akademik birim Bu kategori girişi, üniversitelerin enerji bilimi, enerji politikası ve iklim değişikliği alanlarındaki yüksek lisans ve doktora programlarını toplar. Rehberde doğrulanan örnekler arasında İTÜ Enerji Enstitüsünün Enerji Bilim ve Teknoloji ile Nükleer Enerji Mühendisliği programları, Ege Üniversitesinin Enerji ve Enerji Teknolojisi programları, Hacettepe Üniversitesinin nükleer enerji mühendisliği lisansüstü programları ve Kadir Has Üniversitesinde CESD ile bağlantılı yüksek lisans programı bulunur. Bu programların tez çalışmaları piyasa tasarımı, yenilenebilir entegrasyonu, nükleer güvenlik ve karbon fiyatlaması gibi konularda kamu kurumlarına ve şirketlere uzman yetiştirir. Tezlerin tam metinlerine YÖK Ulusal Tez Merkezinden, program listelerine YÖK Atlas üzerinden erişilir. Başlıca yayın ve kaynaklar: YÖK Ulusal Tez Merkezi kayıtları; YÖK Atlas lisansüstü program listeleri. İlişkili: YÖK, İTÜ EE, EÜ-GEE, Hacettepe Üniversitesi Nükleer Enerji Mühendisliği Bölümü, CESD, Enerji sistemleri mühendisliği lisans programları Not: Tek bir kurumu değil, program kategorisini ifade eder.

Enerji alanında mesleki eğitim ve belgelendirme zinciri

Akademik birim Bu kategori girişi, enerji sektöründe çalışacak teknik personelin sertifikalandırılmasında rol alan yapıları bir arada gösterir. Enerji verimliliği mevzuatı uyarınca enerji yöneticisi ve etüt-proje eğitimleri, Bakanlıkça yetkilendirilen üniversiteler, meslek odaları ve enerji verimliliği danışmanlık şirketlerince verilir; yetkilendirme ve sınav süreci Enerji Verimliliği ve Çevre Dairesi Başkanlığınca

yürütülür. Mesleki Yeterlilik Kurumu ulusal yeterlilikleri ve yetkilendirdiği belgelendirme kuruluşları, doğal gaz iç tesisat ve elektrik tesisatı gibi tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde belge zorunluluğunun dayanağını oluşturur; doğal gaz alanında GAZMER gibi sektör kuruluşları eğitim ve belgelendirme hizmeti verir. Güncel yetkili kurum listeleri EVÇED ve MYK sitelerinde yayımlanır. Başlıca yayın ve kaynaklar: EVÇED yetkilendirilmiş kurum listeleri; MYK ulusal yeterlilik ve belgelendirme kuruluşu listeleri. İlişkili: EVÇED, MYK, GAZMER, EMO, MMO

Not: Tek bir kurumu değil, mesleki eğitim ve belgelendirme kategorisini ifade eder. Taslakta anılan İŞKUR kursları

doğrulanamadığı için çıkarıldı.

9.3 Üniversitelerin enerji uygulama ve araştırma merkezleri (il bazlı liste)

Tablo, adında enerji, güneş, rüzgâr, jeotermal, hidrojen, nükleer, yenilenebilir, maden, petrol, iklim, batarya, yakıt veya güç sistemleri geçen ve yönetmeliği yürürlükte olan üniversite uygulama ve araştırma merkezleri (UYGAR) ile başlıca enerji enstitülerini il sırasıyla listeler. Parantez içindeki yıl, merkez yönetmeliğinin Resmî Gazete'de yayımlandığı yıldır.

Kaynak: mevzuat.gov.tr Üniversite Yönetmelikleri veri tabanında başlıkta enerji, güneş, rüzgâr, jeotermal, hidrojen, nükleer, yenilenebilir, maden, petrol, iklim, batarya, yakıt, güç ve karbon ifadeleriyle yapılan taramalar (erişim: 22 Eylül 2026); yıllar ilgili yönetmeliğin Resmî Gazete yayım yılıdır. İTÜ Enerji Enstitüsü, Ege Üniversitesi Güneş Enerjisi ve Nükleer Bilimler enstitüleri ile Boğaziçi Üniversitesi Sürdürülebilir Kalkınma ve Temiz Üretim Merkezi üniversitelerin kendi sitelerinden eklenmiştir. Kapsam sınırlılıkları: yönetmeliğin yürürlükte olması merkezin fiilen aktif olduğunu göstermez (örneğin ODTÜ ENDAM'ın sitesi kapanmıştır); veri tabanında yer almayan eski yönetmelikler ve adında anahtar kelime geçmeyen enerji odaklı merkezler listede eksik kalmış olabilir; yalnızca sağlık, fizik veya tarım amaçlı merkezler (medikal radyasyon, yüksek enerji fiziği, jeotermal kaynaklı rehabilitasyon, NMR) kapsam dışı bırakılmıştır. 2020'de kapatılan İstanbul Şehir Üniversitesinin Enerji, Çevre ve Toplum

Araştırmaları merkezi yönetmeliği veri tabanında görünse de listeye alınmamıştır. Üniversite adları güncel hâliyle yazılmıştır (Adnan Menderes, Cumhuriyet, Niğde ve Okan üniversitelerinin yeni adları kullanılmıştır).