Enerji KulisiMeslek odaları ve meslek birlikleri
Türkiye Enerji Sektörü Paydaş Rehberi · Kaynak PDF’de aç ↗
Bu bölüm, Anayasa'nın 135. maddesi kapsamındaki kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarını ve bunlara benzer kanuni üst yapıları ele alır: mühendis, şehir plancısı ve hekim odaları, TOBB ile ticaret ve sanayi odaları, organize sanayi bölgelerinin, belediyelerin, çiftçilerin ve esnafın çatı örgütleri. Bu kuruluşlar enerji politikasına teknik görüş, yetkilendirilmiş eğitim, yargı yoluyla itiraz ve tarife talebi gibi farklı kanallardan katılır; TMMOB odalarının sempozyum ve raporları kamu politikasına eleştirel bir bakış sunarken oda ve borsalar ile üst kuruluşlar sanayicinin, çiftçinin ve esnafın enerji maliyeti gündemini taşır. Gönüllü üyelikli sektör dernekleri Bölüm 7'de, işçi ve işveren sendikaları Bölüm 8'de yer alır.
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB)
tmmob.org.tr Mühendis, mimar ve şehir plancılarının 1954'te 6235 sayılı Kanunla kurulan, Anayasa'nın 135. maddesi kapsamındaki kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşudur; yirmiyi aşkın meslek odası bu birliğin üyesidir. Enerji Çalışma Grubu aracılığıyla Cumhurbaşkanlığı yıllık programlarının enerji ve madencilik bölümlerine görüş yazar, Akkuyu Nükleer Güç Santrali güncel durum raporu gibi değerlendirmeler yayımlar ve özelleştirme, alım garantili nükleer elektrik, kömür santralleri ile enerjide dışa bağımlılık konularında kamusal bir karşı görüş üretir. Yaklaşık otuz yıldır süren TMMOB Enerji Sempozyumu dizisi, Elektrik Mühendisleri Odası sekreteryasında yürütülür; 15. sempozyum Aralık 2025'te Ankara'da Enerji ve Kamusallık temasıyla toplanmıştır. Başlıca yayın ve kaynaklar: TMMOB Enerji Sempozyumu bildiri kitapları; Cumhurbaşkanlığı yıllık programı enerji ve madencilik bölümleri üzerine TMMOB görüşleri; Akkuyu Nükleer Güç Santrali Güncel Durum Raporu. İlişkili: EMO, MMO, MADENMO, PMO, JMO, KMO, ÇMO, FMO, ŞPO, TMMOB Enerji Sempozyumu, Akkuyu Nükleer Anonim Şirketi Not: Enerji sempozyumunun güncel sitesi tmmobenerjisempozyumu.org.tr adresindedir.
TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası (EMO)
Meslek odası / birliği · Kuruluş: 1954 · Dayanak: 6235 sayılı Kanun · emo.org.tr Elektrik, elektronik, biyomedikal ve kontrol mühendislerini örgütleyen, TMMOB'nin 1954'te kurulan ilk odalarından biridir. Serbest müşavir mühendislik belgelendirmesi yapar, bina ve tesis elektrik projelerinde meslek denetimi yürütür ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca yetkilendirilmiş kurum olarak enerji yöneticisi eğitimleri verir. Elektrik tarifeleri, mesken tüketim limiti, dağıtım özelleştirmeleri, nükleer program ve tarım arazilerinde güneş santralleri tartışmalarında sık görüş açıklayan odadır; 2026'da Makina Mühendisleri Odası ile birlikte Yatağan, Yeniköy ve Kemerköy termik santrallerine ilişkin teknik değerlendirme yayımlamıştır. TMMOB Enerji Sempozyumu'nun sekreteryasını yürütür; 1956'dan beri çıkan Elektrik Mühendisliği dergisi ve DergiPark'taki hakemli EMO Bilimsel Dergi başlıca yayınlarıdır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Elektrik Mühendisliği (1956'dan beri, periyodik meslek dergisi); EMO Bilimsel Dergi (hakemli, DergiPark); EMO enerji raporları ve teknik değerlendirmeler. İlişkili: TMMOB, MMO, TMMOB Enerji Sempozyumu, EVÇED, EPDK, TEDAŞ
TMMOB Makina Mühendisleri Odası (MMO)
Meslek odası / birliği · Kuruluş: 1954 · Dayanak: 6235 sayılı Kanun · mmo.org.tr Makina, endüstri ve ilgili disiplinlerden mühendisleri örgütleyen, TMMOB'nin en büyük odalarından biridir; 1954'te kurulmuştur. Isıtma, soğutma, doğal gaz iç tesisatı, basınçlı kaplar ve asansör gibi alanlarda meslek içi eğitim, belgelendirme ve periyodik kontrol hizmetleri yürütür; yetkilendirilmiş kurum olarak enerji yöneticisi ve enerji kimlik belgesi uzmanı eğitimleri düzenler. Haziran 2026'da yayımlanan Türkiye'nin Enerji Görünümü oda raporu, resmî enerji istatistiklerini eleştirel biçimde yorumlayan kapsamlı bir başvuru kaynağıdır. İki yılda bir yapılan Ulusal Tesisat Mühendisliği Kongresi (TESKON, 17.'si Mayıs 2027'de İzmir'de) ve Ulusal İklimlendirme Kongresi (Aralık 2026, Antalya) başlıca etkinlikleridir. Başlıca yayın ve kaynaklar: Türkiye'nin Enerji Görünümü (oda raporu, son baskı 2026); Türkiye'de Termik Santraller 2017 Oda Raporu; Mühendis ve Makina; Tesisat Mühendisliği Dergisi. İlişkili: TMMOB, MMO Enerji, EMO, TMMOB Enerji Sempozyumu, EVÇED, TTMD
TMMOB Makina Mühendisleri Odası Enerji Çalışma Grubu (MMO Enerji)
Meslek odası / birliği · enerji.mmo.org.tr Makina Mühendisleri Odası bünyesinde enerji politikası, verimlilik ve yenilenebilir kaynaklar üzerine çalışan, ayrı bir web portalı bulunan uzman çalışma grubudur. Odanın Türkiye'nin Enerji Görünümü raporlarının yanı sıra termik santraller ve yenilenebilir enerji destek mekanizmaları üzerine konu raporları hazırlar, panel ve seminerlerle iklim değişikliği ve demokratik enerji programı tartışmalarını yürütür. Enerji Verimliliği Kongresi (beşincisi 2019'da Gebze Teknik Üniversitesinde) ve Güneş Enerjisi Sistemleri Sempozyumu (sekizincisi 2019'da Mersin'de) bu yapının öne çıkan etkinlikleridir. Portaldaki Enerji Kütüphanesi, odanın geçmiş enerji raporlarına, söyleşilere ve eğitim içeriklerine toplu erişim sağlar; enerji yöneticisi eğitimlerinin duyuruları da buradan yapılır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Türkiye'nin Enerji Görünümü (2020, 2022, 2023, 2024, 2026 baskıları); Enerji Kütüphanesi (çevrim içi arşiv). İlişkili: MMO, TMMOB Enerji Sempozyumu, EVÇED Not: Oda içi birimdir; ayrı tüzel kişiliği yoktur.
TMMOB Maden Mühendisleri Odası (MADENMO)
Meslek odası / birliği · Kuruluş: 1954 · Dayanak: 6235 sayılı Kanun · maden.org.tr Maden ve cevher hazırlama mühendislerinin 1954'te kurulan meslek odasıdır; Ankara merkezinin yanı sıra Zonguldak, İstanbul, İzmir, Adana ve Diyarbakır şubeleri vardır. Maden ruhsat süreçleri, iş güvenliği, kömür üretim politikası ve 3213 sayılı Maden Kanunu değişiklikleri üzerine görüş verir; Soma ve Amasra gibi büyük maden kazalarının ardından yayımladığı teknik değerlendirmelerle maden güvenliği tartışmasında öne çıkar. Yerli kömüre dayalı elektrik üretimi ve kömürden çıkış tartışmalarında madencilik açısından veri ve yorum sağlar. Uluslararası Türkiye Kömür Kongresi
(24.'sü Eylül 2026'da Zonguldak'ta) ile 1960'tan beri çıkan, üç ayda bir yayımlanan hakemli Bilimsel Madencilik Dergisi başlıca kaynaklarıdır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Bilimsel Madencilik Dergisi (1960'tan beri, üç ayda bir, DergiPark); Madencilik Bülteni; Uluslararası Türkiye Kömür Kongresi bildiri kitapları. İlişkili: TMMOB, MAPEG, TKİ, MTA, TMD Not: Odanın hakemli dergisi eski adıyla Madencilik, bugün Bilimsel Madencilik Dergisi adıyla yayımlanır.
TMMOB Petrol Mühendisleri Odası (PMO)
Meslek odası / birliği · Kuruluş: 1970 · Dayanak: 6235 sayılı Kanun · pmo.org.tr Petrol ve doğal gaz mühendislerini örgütleyen, 1970'te kurulan TMMOB odasıdır; üyeleri arama, sondaj, üretim, taşıma, depolama ve rafinaj alanlarında çalışır. Serbest petrol ve doğal gaz mühendisliği hizmetlerinin tescil ve denetimine ilişkin yönetmeliği Resmî Gazete'de yayımlanmış olup bu alanda meslek denetimi yapar. 6491 sayılı Türk Petrol Kanunu uygulamaları, Karadeniz'deki Sakarya gaz sahası geliştirmesi, Türkiye Petrolleri'nin arama programı ve yerli üretimin payı gibi konularda mesleki görüş bildirir. 1992'den beri iki yılda bir Türkiye Petrol Jeologları Derneği ve Jeofizik Mühendisleri Odası ile ortaklaşa düzenlenen Türkiye Uluslararası Petrol ve Doğal Gaz Kongresi ve Sergisi (IPETGAS) sektörün temel teknik buluşmasıdır. Başlıca yayın ve kaynaklar: IPETGAS kongre bildiri kitapları (iki yılda bir); Oda basın açıklamaları ve mevzuat görüşleri. İlişkili: TMMOB, JFMO, TPJD, IPETGAS, TPAO, MAPEG Not: Oda 2026'da 56. kuruluş yıldönümünü kutlamıştır.
TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası (JMO)
Meslek odası / birliği · Kuruluş: 1974 · Dayanak: 6235 sayılı Kanun · jmo.org.tr Jeoloji mühendislerinin 1974'te kurulan meslek odasıdır; Ankara merkezli olup on iki şube ile örgütlenmiştir. Jeotermal kaynak arama ve işletme, kömür ve metalik maden yatakları, baraj ve hidroelektrik santral zemin koşulları, nükleer santral sahalarının deprem ve fay riski gibi enerji projelerinin yerbilimsel boyutlarında görüş üretir. Akkuyu ve Sinop nükleer sahalarına ilişkin fay tartışmalarında ve jeotermal akışkanın çevresel etkileri konusunda sık başvurulan kuruluşlardandır. Her yıl nisan ayında MTA Kültür Sitesinde toplanan Türkiye Jeoloji Kurultayı (78.'si Nisan 2026) ülkenin en köklü yerbilimleri buluşmasıdır; Türkiye Jeoloji Bülteni ve Jeoloji Mühendisliği Dergisi hakemli yayınlarıdır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Türkiye Jeoloji Bülteni; Jeoloji Mühendisliği Dergisi; Mavi Gezegen (popüler bilim dergisi); Türkiye Jeoloji Kurultayı bildiri özleri. İlişkili: TMMOB, JFMO, MTA, NDK, TPJD
TMMOB Jeofizik Mühendisleri Odası (JFMO)
Meslek odası / birliği · Kuruluş: 1986 · Dayanak: 6235 sayılı Kanun · jeofizik.org.tr Jeofizik mühendislerinin 1986'da TMMOB bünyesinde kurulan odasıdır; teknik ve bilimsel kökleri 1961'de kurulan Türkiye Jeofizikçiler Derneğine dayanır. Hidrokarbon aramada sismik ve kuyu jeofiziği, jeotermal saha araştırmaları ve maden aramalarındaki jeofizik ölçümler üyelerinin başlıca çalışma alanlarıdır; enerji, jeotermal ve madencilik konularında ihtisas komisyonları bulunur. Jeofizik hizmet veren şirketlerin ve bağımsız müşavir mühendislerin sicilini tutarak meslek denetimi yapar. Petrol Mühendisleri Odası ve Türkiye Petrol Jeologları Derneği ile birlikte IPETGAS kongresinin ortak düzenleyicisidir. 1987'den beri çıkan Jeofizik Dergisi, üç ayda bir yayımlanan e- bülten ve Türkiye Jeofizik Kurultayı (21.'si Ekim 2024) odanın izlenecek kaynaklarıdır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Jeofizik Dergisi (1987'den beri); Jeofizik e-Bülteni (üç ayda bir); Türkiye Jeofizik Kurultayı bildirileri. İlişkili: TMMOB, PMO, JMO, IPETGAS, TPAO, MTA
TMMOB Kimya Mühendisleri Odası (KMO)
Meslek odası / birliği · Kuruluş: 1954 · Dayanak: 6235 sayılı Kanun · kmo.org.tr Kimya mühendislerinin 27 Ocak 1954'te kurulan meslek odasıdır. Üyeleri rafineri, petrokimya, gübre, çimento ve kimya tesislerinde çalıştığından, bu sektörlerin karbon fiyatlaması ve Türkiye
Emisyon Ticaret Sistemi kapsamına girmesi, proses emisyonları ve yakıt kalitesi tartışmalarında teknik bir perspektif sunar. KKDİK düzenlemesi kapsamında Kimyasal Değerlendirme Uzmanı eğitimleri ile proses güvenliği ve tehlikeli madde eğitimleri düzenler. Enerji dönüşümüne yönelik olarak Elektrokimyasal ve Kimyasal Enerji Depolama Teknolojileri Sempozyumu gibi etkinliklerde hidrojen üretimi ve batarya teknolojilerini ele alır. 1970'lerden beri yayımlanan Kimya Mühendisliği Dergisi ile şube bazlı sanayi ve çevre raporları başlıca yayınlarıdır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Kimya Mühendisliği Dergisi; Elektrokimyasal ve Kimyasal Enerji Depolama Teknolojileri Sempozyumu bildirileri. İlişkili: TMMOB, ÇMO, İDB, TÜPRAŞ
TMMOB Çevre Mühendisleri Odası (ÇMO)
Meslek odası / birliği · Kuruluş: 1992 · Dayanak: 6235 sayılı Kanun · cmo.org.tr Çevre mühendislerinin 1992'de kurulan meslek odasıdır. Termik santraller, maden sahaları, hidroelektrik ve jeotermal santraller gibi enerji yatırımlarının Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreçlerini izler, halkın katılımı toplantılarında ve yargı süreçlerinde teknik görüş sunar. Kömürlü santrallerin baca gazı arıtma tesisi eksiklikleri, kül depolama ve hava kalitesi etkileri ile Paris Anlaşması sonrasında kömür yatırımlarının iklim hedefleriyle uyumsuzluğu odanın sürekli gündemindedir; İklim Değişikliği ve Termik Santraller başlıklı değerlendirmesi bu çizginin örneğidir. Şubelerinin hazırladığı il çevre durum raporları, örneğin İzmir Şubesinin 2024 raporu, yerel enerji tesislerinin çevresel yüküne dair derli toplu bilgi sunar. Başlıca yayın ve kaynaklar: İl çevre durum raporları (şube bazlı); İklim Değişikliği ve Termik Santraller değerlendirmesi. İlişkili: TMMOB, ÇŞİDB, ÇYGM, İDB, HEAL
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası (İMO)
Meslek odası / birliği · Kuruluş: 1954 · Dayanak: 6235 sayılı Kanun · imo.org.tr İnşaat mühendislerinin 1954'te kurulan ve üye sayısı bakımından TMMOB'nin en büyük odalarından biri olan meslek kuruluşudur. Enerji sektörüyle ilişkisi yapı güvenliği üzerinden kurulur: barajlar ve hidroelektrik santraller, nükleer santral yapıları, boru hattı ve liman altyapısı ile rüzgâr türbini temelleri gibi mühendislik yapılarının tasarım, deprem dayanımı ve denetimi konularında görüş üretir. Özellikle 2023 depremlerinden sonra kritik enerji altyapısının deprem riski ve baraj güvenliği izleme sistemleri tartışmalarında başvurulan kuruluşlardandır. Hakemli Teknik Dergi, odanın mühendislik yapılarına ilişkin akademik birikimini yayımladığı başlıca yayındır; kongre ve sempozyum bildirileri ile oda raporları e-kütüphanede toplanır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Teknik Dergi (hakemli); İMO e-kütüphane: kongre ve sempozyum bildirileri. İlişkili: TMMOB, DSİ, JMO
TMMOB Fizik Mühendisleri Odası (FMO)
Meslek odası / birliği · Kuruluş: 1970 · Dayanak: 6235 sayılı Kanun · fmo.org.tr Fizik mühendislerinin 1970'te kurulan TMMOB odasıdır; üyeleri radyasyon güvenliği, nükleer teknoloji, medikal fizik, malzeme ve fotovoltaik gibi alanlarda çalışır. Enerji sektöründeki asıl ağırlığı nükleer enerji tartışmasındadır: ulusal ve uluslararası kaynaklara dayanan Nükleer Enerji ve Nükleer Teknoloji Raporu'nu 2011'de yayımlamış, Akkuyu ve Sinop projeleri, radyoaktif atık yönetimi ve radyasyondan korunma mevzuatı konusunda görüş bildirmiştir. 7381 sayılı Nükleer Düzenleme Kanunu ile yeniden şekillenen lisanslama ve denetim düzeninde radyasyon görevlisi yetkinliği gibi meslek alanına doğrudan dokunan konular odanın ilgi alanındadır. Oda raporları ve basın açıklamaları web sitesinde arşivlenir. Başlıca yayın ve kaynaklar: Nükleer Enerji ve Nükleer Teknoloji Raporu (2011). İlişkili: TMMOB, NDK, Akkuyu Nükleer Anonim Şirketi, TENMAK, 7381 sayılı Nükleer Düzenleme Kanunu
TMMOB Meteoroloji Mühendisleri Odası
Meslek odası / birliği · Kuruluş: 1970 · Dayanak: 6235 sayılı Kanun · meteorolojimuh.org.tr Meteoroloji mühendislerinin 1970'te kurulan, Ankara merkezli küçük ölçekli TMMOB odasıdır. Meslek alanı hava ve iklim gözlemi, tahmin ve iklim projeksiyonlarını kapsadığından rüzgâr ve güneş
kaynak ölçümleri ile iklim riski değerlendirmelerinin mesleki zeminiyle doğrudan ilişkilidir. Oda, iklim değişikliğini 1970'lerden beri gündeminde tuttuğunu belirtir ve iklim politikalarında meteoroloji mühendislerinin karar süreçlerine yeterince katılmadığını eleştirir. Mart 2025'te İklim Kanunu teklifine ilişkin açıklamasında iklimin kanunla yeni bir ticari alana dönüştürüldüğü görüşünü dile getirerek emisyon ticaretine dayalı yaklaşıma mesleki bir itiraz yöneltmiştir. Açıklamaları oda sitesinde ve TMMOB sitesinde yayımlanır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Oda basın açıklamaları ve genel kurul sonuç bildirgeleri. İlişkili: TMMOB, MGM, İDB, 7552 sayılı İklim Kanunu
TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO)
Meslek odası / birliği · Kuruluş: 1954 · Dayanak: 6235 sayılı Kanun · zmo.org.tr Ziraat mühendislerinin 1954'te kurulan meslek odasıdır; tarım arazilerinin korunması, gıda güvenliği ve kırsal kalkınma başlıca gündemidir. Enerji sektörüyle kesiştiği ana nokta, güneş enerjisi santrallerinin ve maden sahalarının tarım arazilerine yayılmasıdır: oda, 2026'da yenilenen Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik tartışmasında kuralların gevşetilmesine karşı çıkarak kuru marjinal tarım arazisi şartının eksiksiz uygulanmasını talep etmiştir. Tarımsal sulamada enerji maliyeti, sulama amaçlı ve çatı güneş sistemleri, biyokütle ve biyoyakıt hammaddesi ile kuraklığın tarıma etkisi de odanın görüş ürettiği konulardır. Değerlendirmeleri basın açıklamaları ve şube raporları aracılığıyla yayımlanır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Oda basın açıklamaları ve tarım raporları. İlişkili: TMMOB, TZOB, Tarım ve Orman Bakanlığı
TMMOB Şehir Plancıları Odası (ŞPO)
Meslek odası / birliği · Kuruluş: 1968 · Dayanak: 6235 sayılı Kanun · spo.org.tr Şehir plancılarının 1968'de kurulan TMMOB odasıdır. Enerji tesislerinin yer seçimi ve arazi kullanımı boyutunda etkilidir: bakanlıkça onaylanan santral, maden ve depolama alanı imar planlarına karşı idari yargıda iptal davaları açar. İzmir Şubesinin açtığı davada Kınık'taki termik santral alanlarına ilişkin nazım ve uygulama imar planları İzmir 6. İdare Mahkemesince, Ankara Şubesinin davasında ise Nallıhan'daki Çayırhan-B termik santrali planları iptal edilmiştir. Çevre düzeni planlarında enerji ve sanayi alanı kararları ile nükleer santral sahaları da odanın izlediği konulardır. Dava süreçleri ve plan değerlendirmeleri oda ve şube sitelerinde duyurulur. Başlıca yayın ve kaynaklar: Planlama Dergisi; Plan itiraz ve dava duyuruları (merkez ve şube siteleri). İlişkili: TMMOB, ÇŞİDB, Yerel çevre platformları ve dava girişimleri Not: Taslakta Mimarlar Odası ile birleşik olan giriş ayrıştırılmış, Mimarlar Odası çıkarılmıştır.
Türk Tabipleri Birliği (TTB)
Meslek odası / birliği · Kuruluş: 1953 · Dayanak: 6023 sayılı Türk Tabipleri Birliği Kanunu · ttb.org.tr Hekimlerin 1953'te 6023 sayılı Kanunla kurulan, kamu kurumu niteliğindeki ulusal meslek örgütüdür; il tabip odaları üzerinden örgütlenir. Enerji politikasına halk sağlığı perspektifinden katılır: Halk Sağlığı Kolu, Akkuyu Nükleer Güç Santrali ÇED raporunu sağlık açısından değerlendirmiş, birlik kömürlü termik santrallerin hava kirliliği ve sağlık etkileri konusunda düzenli açıklamalar yapmıştır. Sağlık ve Çevre Birliği (HEAL) öncülüğündeki Ödenmeyen Sağlık Faturası raporunun Türkiye ortaklarından biri olarak kömürlü santrallerin sağlık maliyetinin sayısallaştırılmasına katkı vermiştir. Maden kazalarında iş sağlığı ve güvenliği raporları da hazırlar. Kömürden çıkış ve hava kalitesi mevzuatı tartışmalarında sağlık argümanının başlıca kurumsal kaynağıdır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Akkuyu Nükleer Güç Santrali ÇED Raporu değerlendirmesi (Halk Sağlığı Kolu); Ödenmeyen Sağlık Faturası: Türkiye'de Kömürlü Termik Santraller (HEAL ile ortak, 2015). İlişkili: HEAL, Akkuyu Nükleer Anonim Şirketi, NDK, ÇMO
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB)
Borsalar Kanunu · tobb.org.tr Ticaret, sanayi, ticaret ve sanayi, deniz ticaret odaları ile ticaret borsalarının 1950'de kurulan üst kuruluşudur; bugün 5174 sayılı Kanuna tabidir ve tüm tacir ve sanayiciler bir oda aracılığıyla üyedir.
Enerji alanındaki ana kanalı Türkiye Sektör Meclisleridir: Türkiye Enerji Meclisi, Doğal Gaz Meclisi, Petrol ve Petrol Ürünleri Sanayi Meclisi, Sıvılaştırılmış Petrol Gazı (LPG) Meclisi ve Madencilik Meclisi doğrudan enerji ve maden şirketlerini bir araya getirir; Çimento, Demir ve Demir Dışı Metaller ve Kimya Sanayi meclisleri emisyon ticareti ve sınırda karbon düzenlemesinden etkilenen sanayiyi temsil eder. 7552 sayılı İklim Kanunu uyarınca TOBB Başkanı emisyon ticaretine ilişkin Danışma Kurulu'na başkanlık eder ve kurulun sekretaryasını TOBB yürütür. Başlıca yayın ve kaynaklar: Türkiye Sektör Meclisleri raporları; Türkiye Sektörel Ekonomi Şurası sunumları. İlişkili: TOBB Türkiye Enerji Meclisi, TOBB Türkiye Doğal Gaz Meclisi, TOBB Türkiye Madencilik Meclisi, İSO, İl ve ilçe ticaret ve sanayi odaları, OSBÜK, TR ETS Danışma Kurulu
sayılı Kanun m. 10/1-b metninden doğrulanmıştır.
TOBB Türkiye Enerji Meclisi
Meslek odası / birliği · Dayanak: 5174 sayılı Kanun · tobb.org.tr (ilgili sayfa) TOBB bünyesindeki Türkiye Sektör Meclislerinden biridir; üyeleri odalarca seçilen elektrik üretim, dağıtım ve ticaret şirketleri ile enerji grubu yöneticileridir. Meclis, düzenli toplantılarına Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve EPDK temsilcileri ile sektör derneklerini davet ederek piyasa fiyat tavanları, YEKDEM, kapasite mekanizması, lisanssız üretim ve alacak sorunları gibi gündemleri tartışır; ortak talepleri kamu kurumlarına iletir. Hazırladığı sektör değerlendirmeleri TOBB'un Türkiye Sektörel Ekonomi Şurası raporuna girer. Doğal gaz, petrol ürünleri, LPG ve madencilik için ayrı meclisler bulunduğundan bu meclis ağırlıklı olarak elektrik piyasasının iş dünyası sesidir. Toplantı haberleri TOBB sitesinde yayımlanır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Meclis toplantı haberleri ve sektör değerlendirme notları (TOBB sitesi). İlişkili: TOBB, TOBB Türkiye Doğal Gaz Meclisi, ETKB, EPDK Not: Ayrı bir web sitesi yoktur; bağlantı TOBB sektör meclisleri listesidir.
İstanbul Sanayi Odası (İSO)
Meslek odası / birliği · Kuruluş: 1952 · Dayanak: 5174 sayılı Kanun · iso.org.tr 1952'de kurulan, üye sayısı ve temsil ettiği üretim hacmi bakımından Türkiye'nin en büyük sanayi odasıdır; meslek komiteleri üzerinden örgütlenir. Sanayicinin elektrik ve doğal gaz maliyeti, yeşil dönüşüm ve Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) başlıca enerji gündemleridir: demir-çelik ve alüminyum meslek komiteleri ve İTÜ akademisyenleriyle Ticaret Bakanlığının SKDM uygulama rehberlerine katkı vermiş, Avrupa Komisyonu ile ortak bilgilendirme toplantıları düzenlemiştir. Enerji Teknolojilerinde Dünyada ve Türkiye'de Görünüm ve Beklentiler ile İklim Değişikliği ve Su Yönetimi raporları odanın doğrudan enerji ve iklim yayınlarıdır. Türkiye'nin İlk 500 Büyük Sanayi Kuruluşu listesi ve İSO Türkiye İmalat PMI endeksi sanayi enerji talebini izlemede kullanılır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Türkiye'nin İlk 500 Büyük Sanayi Kuruluşu (yıllık); İSO Türkiye İmalat PMI (aylık); Enerji Teknolojilerinde Dünyada ve Türkiye'de Görünüm ve Beklentiler Raporu; İklim Değişikliği ve Su Yönetimi: Sanayi Sektörü Raporu; Demir ve Çelik Sektörü için SKDM raporu (2024). İlişkili: TOBB, İl ve ilçe ticaret ve sanayi odaları, Ticaret Bakanlığı, İDB
İl ve ilçe ticaret ve sanayi odaları
Meslek odası / birliği · Dayanak: 5174 sayılı Kanun Her ilde ve bazı ilçelerde kurulu ticaret odaları, sanayi odaları ile ticaret ve sanayi odalarını kapsayan kategoridir; tüm odalar TOBB üyesidir. Sanayi odaları, işletmelerin teşvik ve sanayi sicili işlemlerinde kullanılan kapasite raporlarını düzenler; bu raporlar üretim kapasitesi ile birlikte enerji tüketimini de kayda geçirir. İstanbul Ticaret Odası (İTO), Ankara Sanayi Odası (ASO), Ege Bölgesi Sanayi Odası (EBSO), Kocaeli Sanayi Odası (KSO) ve Bursa Ticaret ve Sanayi Odası (BTSO) gibi büyük odalar enerji maliyeti anketleri, sınırda karbon düzenlemesi ve yeşil dönüşüm eğitimleri düzenler, bakanlıklarla istişare toplantılarına ev sahipliği yapar. Yerel sanayinin enerji fiyatı ve kesinti şikâyetlerinin kamuya taşındığı ilk kanaldır.
Başlıca yayın ve kaynaklar: Oda kapasite raporu kayıtları; Oda ekonomik raporları ve SKDM bilgilendirme dokümanları. İlişkili: TOBB, İSO, OSBÜK, OSB Not: Kategori girişidir; İstanbul Sanayi Odası ayrı girişte ele alınmıştır. Oda listesi TOBB sitesinde yer alır.
Organize Sanayi Bölgeleri Üst Kuruluşu (OSBÜK)
Meslek odası / birliği · Dayanak: 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu · osbuk.org Tüzel kişiliği bulunan tüm organize sanayi bölgelerinin (OSB) zorunlu üyesi olduğu, 4562 sayılı Kanunla düzenlenen üst kuruluştur. Enerji açısından önemi, OSB'lerin kendi bölgelerinde EPDK lisansıyla elektrik dağıtımı yapabilmesi ve bazılarının doğal gaz dağıtımı ile üretim tesisi işletmesinden gelir: OSBÜK, OSB dağıtım bedelleri, şebeke yatırımları, OSB'lerde çatı ve arazi güneş santralleri ile yeşil OSB ölçütleri konularında OSB'lerin ortak sesini Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile EPDK nezdinde temsil eder. Sitesinde OSB'lerin elektrik dağıtım lisansları ve enerji istatistikleri yayımlanır; OSB Dünyası dergisi, e-bülten ve OSBÜK Akademi eğitimleri diğer kaynaklarıdır. Başlıca yayın ve kaynaklar: OSB Dünyası (dergi); OSBÜK E-Bülten; OSB enerji istatistikleri. İlişkili: OSB, EPDK, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TOBB Not: Tüm OSB'lerin zorunlu üyeliği 2017'de 7033 sayılı Kanunla getirilmiştir.
Türkiye Belediyeler Birliği (TBB)
Yerel / bölgesel yapı · Kuruluş: 1945 · Dayanak: 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu · tbb.gov.tr Türkiye'deki belediyelerin ulusal birliği olan, 1945'te kurulan mahalli idare birliğidir. İklim Kanunu ile zorunlu hâle gelen Yerel İklim Değişikliği Eylem Planlarının hazırlanmasında belediyelere teknik destek verir, İklim Değişikliği Komisyonu aracılığıyla büyükşehir belediyelerinin sürdürülebilir enerji ve iklim eylem planı deneyimlerini paylaştırır; eğitim programlarıyla sera gazı envanteri hazırlayan büyükşehir belediyesi sayısının belirgin biçimde artmasına katkı sunmuştur. Belediyelerin toplu taşıma, aydınlatma ve bina enerji tüketimi, belediye enerji şirketleri ve yerel iklim finansmanı başlıklarında merkezî idare ile muhatap olan başlıca yapıdır. Proje çağrıları, rehberler ve eğitim duyuruları sitesinde yayımlanır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Yerel iklim eylemi eğitim ve rehber dokümanları; AB İklim ve Enerji için Belediye Başkanları Bildirgesi Türkçe metni. İlişkili: İDB, ÇŞİDB, 7552 sayılı İklim Kanunu, Büyükşehir belediyeleri, Başkanlar Sözleşmesi (Covenant of Mayors) Türkiye imzacıları, SKB
aldığından buradan çıkarılmıştır.
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB)
Kanunu · tzob.org.tr Çiftçilerin zorunlu üye olduğu il ve ilçe ziraat odalarının 1957'de yürürlüğe giren 6964 sayılı Kanunla kurulan üst birliğidir. Enerji tarifeleri tarımsal üretim maliyetinin temel kalemlerinden olduğundan, tarımsal sulama abone grubuna uygulanan elektrik zamlarına karşı en görünür itirazı yükselten kuruluştur; zamların geri çekilmesi ve tarım sektörüne pozitif ayrımcılık yapılması çağrısında bulunmuştur. Mazot ile doğal gaza dayalı gübre fiyatları, sulama kooperatiflerinin elektrik borçları ve tarımsal sulamada güneş enerjisi kullanımı da gündemindedir. Görüşleri ağırlıklı olarak Genel Başkan açıklamaları ve maliyet çalışmaları biçiminde yayımlanır; EPDK tarife kararları sonrasındaki tepkileri tarım kamuoyunu yönlendirir. Başlıca yayın ve kaynaklar: Genel Başkan basın açıklamaları ve tarımsal maliyet değerlendirmeleri. İlişkili: ZMO, EPDK, Tarım ve Orman Bakanlığı
Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu (TESK)
Meslek odası / birliği · Dayanak: 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu · tesk.org.tr Esnaf ve sanatkâr odalarının bağlı olduğu federasyonların üst örgütü olan, 5362 sayılı Kanuna tabi kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşudur. Küçük işletmelerin ticarethane abone grubundaki elektrik ve doğal gaz faturaları, yüksek tüketim limitleri ve fatura üzerindeki vergi ile fonlar
konusunda sektörün sesini taşır. Genel Başkanı, 2026'daki elektrik ve doğal gaz zamlarının ardından esnafın enerji faturalarının kirasını aşmaya başladığını belirterek esnafa özel enerji tarifesi talebini Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına iletmiştir; faturalardaki vergilerden esnafın muaf tutulması da önceki dönemlerden süren talepleridir. Tarife dönemlerinde yapılan açıklamalar ve konfederasyonun ekonomik değerlendirmeleri sitesinde yayımlanır. Başlıca yayın ve kaynaklar: Genel Başkan açıklamaları ve esnaf ekonomik değerlendirmeleri. İlişkili: ETKB, EPDK